Σύμφωνα με έρευνα του Περιβαλλοντικού προγράμματος του ΟΗΕ (UNEP), ευρωπαϊκές και άλλες ανεπτυγμένες χώρες πωλούν σε αφρικανικές χώρες και σε άλλα φτωχά κράτη εκατομμύρια μεταχειρισμένα οχήματα τα οποία δεν πληρούν καμία προδιαγραφή ασφάλειας και επιδεινώνουν το πρόβλημα της ρύπανσης.
Σύμφωνα με την έκθεση, από το 2015 έως το 2018, 14 εκατομμύρια παλιά οχήματα εξήχθησαν από τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Ευρώπη, στην οποία αντιστοιχεί περίπου το 54% αυτών των εξαγωγών.
Από τα οχήματα αυτά, 4 στα 5 πουλήθηκαν σε φτωχότερες χώρες, με το 40% να καταλήγει στην Αφρική. Το 80% εκτιμάται ότι δεν πληρούσε τις προδιαγραφές ασφάλειας και εκπομπών ρύπων στις χώρες εξαγωγής. Αντιθέτως, τα περισσότερα νέα αυτοκίνητα στάλθηκαν σε πλουσιότερες χώρες.
Επιπλέον, πολλά οχήματα βρέθηκαν να εξάγονται μετά την αφαίρεση της ακριβής πλατίνας που χρησιμοποιείται στους καταλύτες, ακόμα και των αερόσακων που πωλούνται εύκολα στην ευρωπαϊκή αγορά μεταχειρισμένων εξαρτημάτων.
Τα παλαιότερα οχήματα περιλαμβάνουν λιγότερα χαρακτηριστικά ασφαλείας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα αυτοκινητιστικά ατυχήματα σκοτώνουν περίπου 1,25 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο και το 90% αυτών των θανάτων συμβαίνουν σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, παρόλο που οι συγκεκριμένες χώρες φιλοξενούν μόλις το 54% όλων των οχημάτων παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η Αφρική έχει τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας λόγω οδικών ατυχημάτων, με περίπου 246.000 θανάτους κάθε χρόνο.
Οι συγγραφείς ανέλυσαν 146 χώρες που εισάγουν αυτοκίνητα από πλούσιες χώρες και διαπίστωσαν ότι οι 2/3 εξ’αυτών είχαν “αδύναμες ή πολύ αδύναμες” πολιτικές σχετικά με την απόδοση, τους ρύπους και την ηλικία των οχημάτων που εισάγονται από το εξωτερικό. Στην πραγματικότητα, οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι 100 χώρες δεν είχαν καθόλου πρότυπα εκπομπών ρύπων οχημάτων και 61 χώρες δεν είχαν όρια ηλικίας στα εισαγόμενα αυτοκίνητα.
Αυτό σημαίνει πως πολλοί άνθρωποι στις φτωχότερες χώρες οδηγούν αυτοκίνητα που είναι επικίνδυνα τόσο από άποψη ασφάλειας όσο και από πλευράς ρύπων. Η μέση ηλικία μεταχειρισμένων οχημάτων που εισάχθηκαν στη Γκάμπια για παράδειγμα, ήταν 18,8 ετών και το ένα τέταρτο των οχημάτων που στάλθηκαν στη Νιγηρία ήταν 19,6 ετών και άνω. Το 2017, η μέση ηλικία των πετρελαιοκίνητων οχημάτων που εισήχθησαν στην Ουγκάντα ξεπερνούσε τα 20 χρόνια. Μάλιστα περίπου 30 αφρικανικές χώρες δεν έχουν θέσει ανώτατο όριο στην ηλικία των οχημάτων.
Εκτός του ότι αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων, τα ακατάλληλα οχήματα επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή και γεμίζουν την ατμόσφαιρα με σωματιδιακούς ρύπους και οξείδια του αζώτου που ερεθίζουν το αναπνευστικό σύστημα.
Περίπου 1,4 δισεκατομμύρια οχήματα εκτιμάται ότι κυκλοφορούν σήμερα σε όλο τον κόσμο, και ο αριθμός αναμένεται να εκτοξευτεί στα 2 δισεκατομμύρια έως το 2040. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης αντιστοιχεί σε αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.
Το 80% των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων που εξάγονται από Ευρώπη, ΗΠΑ και Ασία δεν συμμορφώνονται με το Euro 4, μια προδιαγραφή για τις εκπομπές ρύπων που ισχύει στην Ευρώπη από το 2005. Αυτό σημαίνει ότι εκπέμπουν έως και 90% περισσότερους ρύπους.
Μια δεύτερη έκθεση για το ίδιο θέμα δημοσιοποιήθηκε από την ολλανδική Επιθεώρηση Ανθρώπινου Περιβάλλοντος και Μεταφορών, η οποία διαπιστώνει ότι πολλά από τα οχήματα που εξάγονται από τα ολλανδικά λιμάνια είναι παρωχημένα και ρυπογόνα.
Το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ αλλά και η ολλανδική κυβέρνηση καλούν τώρα για αναθεώρηση των προδιαγραφών τόσο στις χώρες εξαγωγής όσο και στις χώρες-παραλήπτες. Το ολλανδικό υπουργείο Περιβάλλοντος προανήγγειλε ότι θα πιέσει για τη λήψη μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τον Απρίλιο, για παράδειγμα, 15 κράτη της Δυτικής Αφρικής δεσμεύθηκαν να υιοθετήσουν νέες πολιτικές που θα ταιριάζουν με εκείνες που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση για τα εγχώρια μεταχειρισμένα αυτοκίνητα το 2005. Το Μαρόκο έχει ήδη υιοθετήσει τέτοια πρότυπα και, ως εκ τούτου, εισάγει σχετικά καθαρά και ασφαλή αυτοκίνητα.