Στο συρτάρι φαίνεται πως μένει ο μεγαλεπίβολος σχεδιασμός για χρέωση των διοδίων με το χιλιόμετρο στη χώρα μας, καθώς δύο χρόνια μετά την ακύρωση του διαγωνισμού, το θέμα παραμένει στάσιμο.
Αξίζει αν σημειωθεί πως το 2019 είχε προηγηθεί απόφαση του ΣτΕ να “παγώσει” τον διαγωνισμό συνολικού προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ, μετά από προσφυγή ενός εκ των ενδιαφερομένων.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει σε ρεπορτάζ της η Καθημερινή, το έργο πιθανότατα δεν θα υλοποιηθεί καθώς η ηγεσία του υπουργείου Υποδομών έχει επανειλημμένως αναφερθεί σε στενότητα πόρων για νέα έργα.
Στα τέλη του 2021 η τότε ηγεσία του υπουργείου Υποδομών ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει στην ακύρωση του διαγωνισμού (που είχε προκηρυχθεί λίγα χρόνια νωρίτερα) για την εφαρμογή ενιαίου συστήματος χιλιομετρικής χρέωσης στους αυτοκινητοδρόμους όλης της χώρας.
Το υπουργείο τότε ανακοίνωσε ότι το έργο θα επανασχεδιαστεί και θα προκηρυχθεί διαγωνισμός μέσω του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το έργο υπό νέα μορφή εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης, όμως τελικά απεντάχθηκε και έκτοτε η τύχη του αγνοείται.
Με την εξαίρεση της Αττικής Οδού (στην οποία δεν συζητήθηκε ποτέ η χιλιομετρική χρέωση για να αποτραπεί η χρήση της για πολύ μικρές μετακινήσεις), του Μορέα (του οποίου η λειτουργία επιδοτείται και δεν διαθέτει καν δικό του πομποδέκτη) και της Γέφυρας Ρίου – Αντιρρίου (για τον προφανή λόγο), οι υπόλοιποι παραχωρησιούχοι κλήθηκαν στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας να ετοιμάσουν μελέτη για την εφαρμογή χιλιομετρικής χρέωσης.
Το κύριο πρόβλημα
Το βασικό πρόβλημα στους μεγάλους αυτοκινητοδρόμους ήταν ο μεγάλος αριθμός των κόμβων, που καθιστούσαν ασύμφορη την τοποθέτηση πομπών (για την καταγραφή του σημείου εξόδου ενός οχήματος και την πίστωση της διαφοράς στη διανυθείσα απόσταση). Επιπλέον η χιλιομετρική χρέωση δεν απαιτούνταν από τις συμβάσεις παραχώρησης, επομένως δεν υπήρχε πραγματικό κίνητρο.
Ολύμπια οδός
Ο μόνος παραχωρησιούχος που ξεκίνησε να εφαρμόζει με δική του πρωτοβουλία ένα σύστημα χιλιομετρικής χρέωσης τον Ιανουάριο του 2021 ήταν η Ολυμπία Οδός. Η κοινοπραξία εφάρμοσε ένα υβριδικό σύστημα μόνο για τους χρήστες του πομποδέκτη (Ολυμπία Pass), με το οποίο ο οδηγός πληρώνει κανονικά τη διέλευσή του από τα μετωπικά διόδια (“χρεώνουν” το τμήμα που διανύει μέχρι τα επόμενα μετωπικά διόδια), αλλά αν βγει από τον αυτοκινητόδρομο σε κάποιον ενδιάμεσο κόμβο, τότε το σύστημα αναγνωρίζει τον πομποδέκτη και πιστώνει πίσω στον κάτοχό του το ποσό που αντιστοιχεί στην απόσταση που δεν διανύθηκε.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ολυμπίας Οδού:
- Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί 5,9 εκατ. διελεύσεις από πύλες (gantries) χιλιομετρικής χρέωσης.
- Το ποσό που έχουν εξοικονομήσει οι χρήστες του αυτοκινητοδρόμου (δηλαδή επιστράφηκε μέσω των πομποδεκτών) έχει ξεπεράσει τα 5 εκατ. ευρώ.
- Το μέσο ποσό εξοικονόμησης για τους χρήστες ανά διέλευση είναι 0,64 ευρώ για τα Ι.Χ., 1,87 ευρώ για τα φορτηγά και 2,73 ευρώ για τα τριαξονικά.
- Το ανώτατο που μπορεί να φτάσει η μείωση των διοδίων είναι 74%. Για παράδειγμα, αν ο οδηγός ενός Ι.Χ. εισέλθει στον δρόμο από τον κόμβο Καλαβρύτων και εξέλθει στον κόμβο Ανατολικού Αιγαίου θα πληρώσει 0,90 ευρώ αντί 3,50 ευρώ.
- Οι κόμβοι με περισσότερες επιστροφές χιλιομετρικής χρέωσης είναι οι Πάχης, Μεγάρων, Λουτρακίου, Επιδαύρου, Δρεπάνου, Κιάτου, Σελιανίτικων, Ακράτας και Καλαβρύτων.
Να σημειωθεί ότι η δυνατότητα χιλιομετρικής χρέωσης στην Ολυμπία Οδό δεν αφορά τους μοτοσικλετιστές.
Σε ότι αφορά τους υπόλοιπους παραχωρησιούχους, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πρόθεση να προχωρήσουν σε κάτι ανάλογο. Η Νέα Οδός και η Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου έχουν αντ’ αυτού εφαρμόσει εκπτωτικά προγράμματα για τους κατόχους των πομποδεκτών τους, ανάλογα με τη συχνότητα των διελεύσεων.