uber

Η Uber, η διάσημη εφαρμογή για έξυπνα κινητά και ταμπλέτες μέσω της οποίας μη επαγγελματίες οδηγοί μπορούν να μετατρέψουν το αυτοκίνητό τους σε ταξί, παρέχοντας υπηρεσίες μετακίνησης στους πολίτες, έρχεται στην Ελλάδα. Η είδηση της άφιξης της Uber στην Ελλάδα προκαλεί ήδη αντιδράσεις, καθώς θεωρείται ότι θα λειτουργεί ευθέως ανταγωνιστικά προς τους επαγγελματίες αυτοκινητιστές, ειδικά μάλιστα εάν τηρεί το υψηλό επίπεδο εξυπηρέτησης που διαφημίζει, μεταξύ αυτών και τον αντικειμενικό τρόπο υπολογισμού του κομίστρου για τη διαδρομή, καθώς και τη λειτουργία σε 24ωρη βάση.

Η Uber ξεκίνησε το 2010 από San Francisco των ΗΠΑ ως μια start-up υπηρεσία συνεπιβατισμού και δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 200 πόλεις 46 χωρών. Χρηματοδοτείται από την Goldman Sachs και την Google και στις υπηρεσίες της συμπεριλαμβάνονται από μετακινήσεις μέσω πολυτελών οχημάτων έως μεταφορές με απλά IX ή και κανονικά ταξί, που συνεργάζονται με την εταιρεία. Ωστόσο η λειτουργία της προκαλεί αντιδράσεις στους κύκλους των οδηγών και εταιρειών ταξί σε αρκετές πόλεις, όπως Παρίσι, Λονδίνο, Μαδρίτη και Βερολίνο. Η εταιρεία ήδη καταχώρισε αγγελίες για πρόσληψη ανωτάτων στελεχών από την Ελλάδα ενώ προσφάτως ανακοίνωσε -μέσω κοινωνικού δικτύου- ότι θα δραστηριοποιηθεί στην Αθήνα.

Στην Αθήνα η Uber σχεδιάζει να αναπτύξει τρεις κατηγορίες υπηρεσιών:

  1. Την UberX που απευθύνεται σε πολίτες, μη επαγγελματίες, με δίπλωμα οδήγησης και τετράπορτο αυτοκίνητο μεσαίου ή μεγάλου κυβισμού
  2. Την UberBlack, που απευθύνεται σε οδηγούς με επαγγελματικό δίπλωμα που διαθέτουν μαύρο αυτοκίνητο, σεντάν ή SUV (πρόκειται στην ουσία για υπηρεσία πολυτελούς μετακίνησης) και
  3. Την UberTaxi, η οποία απευθύνεται σε επαγγελματίες οδηγούς ταξί που διαθέτουν και αυτοκίνητο ταξί.

Εύλογα γεννάται το ερώτημα για το εάν και πότε θα λειτουργήσει ειδικά η πρώτη κατηγορία, που αφορά στους μη επαγγελματίες οδηγούς, καθώς το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο δεν το επιτρέπει, ενώ αρκετά «θολό» είναι το τοπίο ειδικά σε ό,τι αφορά κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την επάρκεια του οδηγού και την ασφάλεια του αυτοκινήτου που θα χρησιμοποιείται. Υπάρχει φυσικά και ο αντίλογος: κάθε πότε ελέγχονται πραγματικά για την επάρκειά τους οι επαγγελματίες αυτοκινητιστές και άραγε πόσα παράνομα ταξί κυκλοφορούν ήδη στην Αθήνα;

Τα σχέδια της Uber δεν περιλαμβάνουν ανάπτυξη μόνο στην Αθήνα. Μέσω της ειδικής πλατφόρμας αναζήτησης οδηγών η εταιρεία εμφανίζεται να περιλαμβάνει στα σχέδιά της πολλές πόλεις της Ελλάδας, από τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, την Αλεξανδρούπολη, αλλά ακόμη και το Αγρίνιο, καθώς και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπως η Ρόδος, η Μύκονος, η Σαντορίνη. Στις περιοχές πλην της Αθήνας εμφανίζεται ένας μετρητής που μετρά αντίστροφα τις αιτήσεις ενδιαφερόμενων οδηγών. Οταν συμπληρωθούν 100, ενεργοποιείται η υπηρεσία και στην πόλη αυτή. Για παράδειγμα, χθες το βράδυ στη Θεσσαλονίκη απέμεναν μόλις 9 αιτήσεις για να συμπληρωθεί ο «μαγικός» αριθμός 100.

Πως λειτουργεί η Uber

Όλα γίνονται μέσω μιας εφαρμογής που «κατεβάζουν» στο κινητό τους και οι οδηγοί και οι πελάτες. Ο πελάτης αναζητεί μέσω της εφαρμογής διαθέσιμο οδηγό. Ο οδηγός που βρίσκεται πλησιέστερα στο σημείο παραλαβής του πελάτη ειδοποιείται αυτομάτως και έχει στη διάθεσή του 15 δευτερόλεπτα για να αποδεχθεί το αίτημα. Εάν το αποδεχθεί πατάει το κουμπί στην εφαρμογή και ενημερώνεται ο πελάτης πρώτον για το πόσο χρόνο θα κάνει ο οδηγός να φτάσει και τι αξιολόγηση έχει λάβει ο οδηγός. Οταν φτάνει στο σημείο παραλαβής πατά το κουμπί «Αφιξη τώρα». Οταν ο πελάτης επιβιβάζεται στο αυτοκίνητο ο οδηγός πατά το κουμπί «Εναρξη διαδρομής». Οταν φτάσει στον επιθυμητό προορισμό πατά το κουμπί «Τέλος διαδρομής». Η εφαρμογή υπολογίζει αυτομάτως το κόμιστρο. Η πληρωμή δεν γίνεται με μετρητά. O επιβάτης-χρήστης της εφαρμογής όταν ανοίγει λογαριασμό στην εφαρμογή Uber δηλώνει πιστωτική κάρτα ή πληρώνει μέσω PayPal, GoogleWallet ή κάνει χρήση προπληρωμένων μονάδων Uber (Uber Credits). Ο οδηγός από την πλευρά του έχει δηλώσει επίσης έναν αριθμό λογαριασμού, όπου μια συγκεκριμένη ημέρα της εβδομάδας πιστώνονται τα χρήματα.

Ο πελάτης μπορεί να αξιολογήσει τον οδηγό και αντιστρόφως, ενώ εάν ένας οδηγός συγκεντρώσει πολλές αρνητικές αξιολογήσεις χάνει την πρόσβαση στην Uber.

Δύο εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για το τέλος: πρώτον, ένας οδηγός εμφανίζεται στο σύστημα διατεθειμένος να εξυπηρετήσει επόμενο πελάτη, μόνο εάν έχει πατήσει το κουμπί «Τέλος διαδρομής» για τον προηγούμενο. Δεύτερον, για σημαντικό αριθμό διαδρομών προβλέπεται συγκεκριμένος τιμοκατάλογος. Ετσι, αποφεύγονται τα φαινόμενα της «διπλής κούρσας» και των «πειραγμένων» ταξίμετρων.

Η επιθετική τακτική και οι δικαστικές διαμάχες στην Ευρώπη

Η αμερικανική εταιρεία Uber έχει ξεσηκώσει αντιδράσεις και μάλιστα οργισμένες σχεδόν σε όλες τις χώρες όπου προσπάθησε να λειτουργήσει. Πρόκειται για την πλέον πολλά υποσχόμενη εταιρεία νέας τεχνολογίας που εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια. Σήμερα, μόλις πέντε χρόνια μετά την ίδρυσή της, η αξία της αποτιμάται στα 18 δισ. δολάρια. Όπως και τόσες άλλες εταιρείες που λειτουργούν αποκλειστικά μέσω Ιντερνετ, έτσι και η Uber ουσιαστικά λειτουργεί ως μεσάζων μεταξύ πελάτη και προμηθευτή. Ολα, από την εύρεση οδηγού μέχρι την παραλαβή του πελάτη και την τιμολόγηση της κούρσας, γίνονται μέσω της εφαρμογής της Uber που έχουν οι πελάτες και οι οδηγοί της εταιρείας στο κινητό τους τηλέφωνο.

Η Uber ακολούθησε εξαρχής πολύ επιθετική τακτική στην προσπάθειά της να κερδίσει μερίδιο αγοράς. Οι πρώτες αντιδράσεις που προκάλεσε προήλθαν από τους παραδοσιακούς οδηγούς ταξί. Ο λόγος είναι ότι η Uber δίνει τη δυνατότητα σε οποιονδήποτε έχει στη διάθεσή του ένα αυτοκίνητο να εργαστεί ως οδηγός ταξί. Σε πολλές πόλεις, ιδίως στην Ευρώπη, τα τιμολόγια της Uber είναι αρκετά φθηνότερα από τα τιμολόγια των παραδοσιακών ταξί. Σε άλλες πόλεις, ιδίως στις ΗΠΑ, η Uber εκμεταλλεύθηκε την έλλειψη ταξί προκειμένου να αποσπάσει μερίδια αγοράς.

Σε 250 πόλεις

Σήμερα η εταιρεία δραστηριοποιείται σε 46 διαφορετικές χώρες και σε 250 διαφορετικές πόλεις, από το Ανκορατζ της Αλάσκας μέχρι το Ρίο ντε Τζανέιρο, το Βερολίνο, το Λάγκος της Νιγηρίας, τη Χο Τσι Μινχ Σίτι στο Βιετνάμ. Τον περασμένο Ιούνιο συγκέντρωσε από τους επενδυτές 1,2 δισ. δολάρια και σύμφωνα με πληροφορίες, που μετέδωσαν την περασμένη εβδομάδα οι Financial Times, οι επικεφαλής της εταιρείας εξετάζουν το ενδεχόμενο να αναζητήσουν 1 δισ. δολάρια επιπλέον. Χρήματα που θα είναι εξαιρετικά χρήσιμα στην εταιρεία, καθώς προσπαθεί να αποκρούσει ανταγωνιστές όπως η αμερικανική Lyft Inc., παραδοσιακούς ανταγωνιστές όπως οι ενώσεις ταξί, αλλά και να χρηματοδοτήσει την επέκτασή της σε νέες αγορές. Η τακτική της Uber να χρίζει οδηγό ταξί οποιονδήποτε έχει ένα αυτοκίνητο σε σχετικά καλή κατάσταση προκάλεσε πολλές αντιδράσεις από τους οδηγούς ταξί.

Αθέμιτος ανταγωνισμός και δικαστικές διαμάχες

Η Uber βρίσκεται στα δικαστήρια με πολλές οργανώσεις ταξί σε πόλεις όπως το Λονδίνο, το Παρίσι και το Βερολίνο, όπου έχουν γίνει και ορισμένες διαδηλώσεις κατά της εταιρείας, ενώ έχουν σημειωθεί και επιθέσεις κατά οδηγών που την χρησιμοποιούν. Η συχνότερη κατηγορία που απευθύνουν οι οδηγοί ταξί είναι ότι ασκεί αθέμιτο ανταγωνισμό σε οδηγούς που έχουν περάσει ειδική εκπαίδευση και έχουν πληρώσει χιλιάδες ευρώ ώστε να αποκτήσουν την άδεια λειτουργίας. Ιδιαίτερα σημαντικά νομικά προβλήματα έχει αντιμετωπίσει η Uber σε Γαλλία και Γερμανία.

Στο Παρίσι. Η πρώτη νομική ήττα

Η πρώτη αγορά που επέλεξε να κατακτήσει η Uber εκτός Αμερικής ήταν η γαλλική και ειδικά αυτή του Παρισιού. Όχι τυχαία, αφού πολλές φορές είναι δύσκολο για κάποιον να βρει ταξί στο Παρίσι και όταν το βρει, θα πληρώσει ένα σεβαστό ποσό. Η πρώτη μεγάλη δικαστική ήττα στη Γαλλία ήρθε τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν το δικαστήριο απαγόρευσε στην Uber και σε άλλες εταιρείες που προσφέρουν αυτοκίνητα προς ενοικίαση να χρησιμοποιούν τεχνολογία GPS ώστε να δείχνουν στον χάρτη πού βρίσκεται ο πελάτης και πού ο οδηγός.

Σύμφωνα με το δικαστήριο το στίγμα GPS επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί μόνο από ταξί που έχουν άδεια. Είναι προφανές ότι χωρίς τη χρήση GPS η εφαρμογή της Uber καθίσταται μάλλον άχρηστη. Η πιο συνηθισμένη κατηγορία που απευθύνει η Uber στις παραδοσιακές εταιρείες ταξί είναι ότι έχουν μάθει να λειτουργούν ως καρτέλ. Τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, δικαστήρια στο Βερολίνο απαγόρευσαν τη λειτουργία δύο υπηρεσιών της. Σύμφωνα με τη γερμανική νομοθεσία, δύο άτομα μπορούν να μοιραστούν ένα αυτοκίνητο (στην περίπτωσή μας το αυτοκίνητο του οδηγού της Uber) αλλά όχι με σκοπό το κέρδος. Το αποτέλεσμα ήταν η Uber να μειώσει τόσο πολύ την αξία της διαδρομής ώστε οι οδηγοί της δεν είχαν το κίνητρο να την κάνουν, αφού το κέρδος τους ήταν μηδαμινό. Και η μάχη μεταξύ των παραδοσιακών εταιρειών ταξί και των νέων συνεχίζεται.

Το κράτος ζητά να καταγγέλλουμε τους οδηγούς της Uber στην Ελλάδα

«Επιτέλους, ήρθαμε! 200+ πόλεις σε όλο τον κόσμο και θα λείπαμε από την Αθήνα;» αναφέρεται στη λεζάντα της φωτογραφίας που ανήρτησε η υπηρεσία μίσθωσης ιδιωτικών οχημάτων, ενώ στο site της εταιρείας έχει ήδη ανέβει και η πρώτη αγγελία αναζήτησης Operations & Logistics manager.

uber athens

Επί ποδός βρίσκονται και οι εκπρόσωποι του κλάδου των ταξί, που δηλώνουν αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν τη δραστηριοποίηση της Uber στην Ελλάδα, η εταιρία είναι όμως ήδη μπαρουτοκαπνισμένη σε δικαστικές διαμάχες, έχοντας καταφέρει σε πέντε μόλις χρόνια να επιβάλλει το προϊόν της σε 250 πόλεις 46 διαφορετικών χωρών.

Το υπουργείο Μεταφορών, θέλει να βάλει κόκκινο φως στο λανσάρισμα της Uber στην ελληνική αγορά, μετά την ανακοίνωση μέσω Facebook της ομώνυμης εταιρείας επιβατικών μεταφορών, που προαναγγέλλει την άφιξη της στη χώρα μας. Το υπουργείο Μεταφορών, με έγγραφο του υπενθυμίζει ότι μεταφορά επιβατών με κόμιστρο, επιτρέπεται μόνο από Επιβατηγά Δημόσιας Χρήσης αυτοκίνητα (ΤΑΞΙ και ΕΙΔ.ΜΙΣΘ.), καθώς και από Λεωφορεία Δημόσιας Χρήσης. Επίσης, οι ενδιαφερόμενοι πολίτες μπορούν να μισθώσουν ΕΙΧ αυτοκίνητα με οδηγό, με ελάχιστη σύμβαση έξι ωρών, από εταιρείες ενοικιάσεως αυτοκινήτων, τουριστικά γραφεία και εταιρείες ιδιοκτητών ΕΔΧ αυτοκινήτων.

Εξάλλου, από το υπουργείο Μεταφορών γίνεται σαφές πως:

Οποιαδήποτε μεταφορά επιβατών με κόμιστρο, πραγματοποιείται με άλλα μέσα πλην των προαναφερομένων, πέραν του γεγονότος ότι δεν είναι σύννομη, εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους για τους ίδιους τους επιβάτες, καθώς ούτε τα οχήματα, ούτε οι οδηγοί έχουν ελεγχθεί και αδειοδοτηθεί με τις θεσμοθετημένες διαδικασίες και κατά συνέπεια καθίσταται ιδιαίτερα δυσχερής ο έλεγχος και η εύρεση αμφοτέρων σε περιπτώσεις παραβατικής συμπεριφοράς.

Μάλιστα, ζητά από τους πολίτες που αντιλαμβάνονται σχετικά φαινόμενα, να απευθύνονται άμεσα στις Αρχές, καθώς οι οδηγοί τέτοιων οχημάτων τιμωρούνται και με χρηματικό πρόστιμο και με φυλάκιση κατ’ εφαρμογήν ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου.

Το Υπουργείο Μεταφορών δεν θέλει ούτε να ακούει για την Uber, και επικαλείται τη νομοθεσία που:

Επιτρέπει μόνο τη δραστηριοποίηση ταξί, μισθωμένων οχημάτων με οδηγό, λιμουζίνων με άδεια και οχημάτων mini bus για την κάλυψη των αναγκών των ξενοδοχειακών μονάδων.

Μήπως όμως ο διαχωρισμός που προκύπτει από τη φράση «ξενοδοχειακών μονάδων» θα μπορούσε να εξελιχθεί στο «παράθυρο» – επιχείρημα της απέναντι πλευράς; Όπως και να ‘χει, στον ορίζοντα είναι ορατή μια δικαστική διελκυστίνδα ανάμεσα στις παραδοσιακές εταιρίες ταξί και σε αυτήν που θέλει να επιστρατεύσει ερασιτέχνες οδηγούς, επικαλούμενη τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών.

Η αντίδραση του ΣΑΤΑ

Σε ότι αφορά τη χώρα μας, εκπρόσωποι των Ελλήνων ιδιοκτητών ταξί επισημαίνουν ότι σύμφωνα με το νόμο 4093/2012 μεταφορικό έργο μπορούν να παρέχουν μόνο εταιρείες ενοικιαζόμενων οχημάτων που διαθέτουν οδηγό και παρέχουν μεταφορικό έργο έως και έξι συνεχόμενων ωρών.

Οι αυτοκινητιστές ταξί είναι αντίθετοι σε ενδεχόμενη δραστηριοποίηση της εταιρείας στην Ελλάδα. Ο πρόεδρος του Συνδικάτου Αυτοκινητιστών Ταξί Αττικής, Θύμιος Λυμπερόπουλος, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

Υπάρχουν κανόνες που διέπουν την αγορά και η νομοθεσία της χώρας μας δεν προβλέπει μεταφορά από ιδιώτες με ΙΧ. Θα μας βρουν απέναντί τους.

Το μέλος του ΣΑΤΑ, Κώστας Δήμος, εξέφρασε επίσης την έντονη διαφωνία του σε μια τέτοια προοπτική:

Ζούμε σε μια συντεταγμένη χώρα με νόμους, κανόνες και δικαιώματα. Δεν είμαστε στη δεκαετία του ΄40. Δεν μπορεί ο καθένας να κάνει ό,τι θέλει. Υπάρχει συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο και αυτό ισχύει.