Η Νορβηγία κατασκευάζει τo μεγαλύτερο και πιο βαθύ υποθαλάσσιο οδικό τούνελ στη Γη, με στόχο τη μείωση του χρόνου ταξιδιού μεταξύ των μεγάλων πόλεων και τη μετατροπή της σε έναν αυτοκινητόδρομο χωρίς πορθμεία κατά μήκος της δυτικής ακτής της.
Η σήραγγα μήκους 27 χιλιομέτρων ονομάζεται Rogfast, συντομογραφία της φράσης “Rogaland fastforbindelse – σταθερή σύνδεση της περιοχής Ρόγκαλαντ” και στο βαθύτερο σημείο της θα φτάνει 392 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2018, αλλά σταμάτησαν στα τέλη του 2019 λόγω προβλεπόμενων υπερβάσεων κόστους, οι οποίες οδήγησαν σε ακύρωση συμβάσεων και αναδιάρθρωση του έργου. Η κατασκευή ξανάρχισε στα τέλη του 2021 και εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί το 2033, με συνολικό κόστος 25 δισ. νορβηγικών κορόνων, περίπου 2,1 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την Anne Brit Moen, διευθύντρια έργου στη Skanska, την πολυεθνική κατασκευαστική εταιρεία που έχει αναλάβει το βόρειο τμήμα της σήραγγας – το οποίο είναι και το βαθύτερο τμήμα και έχει μήκος 9 χιλιόμετρα – το Rogfast θα βελτιώσει δραστικά τη συνδεσιμότητα μεταξύ των περιοχών Σταβάνγκερ και Χάουγκεσουντ, ενώ αντικαθιστώντας τα φεριμπότ θα μειώσει τον χρόνο ταξιδιού μεταξύ Μπέργκεν και Σταβάνγκερ – η δεύτερη και η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, αντίστοιχα – κατά περίπου 40 λεπτά.
Η Νορβηγική Υπηρεσία Οδών εκτιμά ότι μέχρι το 2053, η σήραγγα θα εξυπηρετεί 13.000 διαδρομές ημερησίως.
Η σήραγγα θα αποτελείται από δύο ξεχωριστά τούνελ, το καθένα με δύο λωρίδες κυκλοφορίας, και θα περιλαμβάνει έναν διπλό κυκλικό κόμβο σε βάθος 260 μέτρων, περίπου στο μέσο της διαδρομής, που θα συνδέει τη σήραγγα με το νησί Kvitsoy, τον μικρότερο δήμο της Νορβηγίας.
Η κατασκευή μιας σήραγγας αυτού του μήκους κάτω από τη θάλασσα θέτει αρκετές τεχνικές προκλήσεις. Για εξοικονόμηση χρόνου η σήραγγα κατασκευάζεται ταυτόχρονα από δύο πλευρές με στόχο οι δύο κατασκευαστικές ομάδες να συναντηθούν στη μέση με περιθώριο σφάλματος μόλις 5 εκατοστών.
Ο Burkhard Boeckem, διευθυντής τεχνολογίας της Hexagon, εξηγεί ότι το αυστηρό περιθώριο σφάλματος των 5 εκατοστών εξοικονομεί χρόνο, υλικά και κόστος, καθώς αποτρέπει λάθη που θα απαιτούσαν απομάκρυνση και επαναπλήρωση μεγάλων ποσοτήτων υλικών.
Η επίτευξη αυτού του επιπέδου ακρίβειας χρησιμοποιούνται συστήματα λέιζερ λέιζερ και άλλος εξελιγμένος εξοπλισμός, που σαρώνουν την εκσκαφή και δημιουργούν ψηφιακά μοντέλα που συγκρίνονται με τα αρχικά σχέδια.
Ένας περιστρεφόμενος, κατοπτρικός σαρωτής λέιζερ μετρά ένα πρόσφατα ανασκαμμένο τμήμα της σήραγγας, συλλέγοντας 2 εκατομμύρια σημεία δεδομένων ανά δευτερόλεπτο για να δημιουργήσει ένα “ψηφιακό δίδυμο” της σήραγγας. Αυτά μπορούν στη συνέχεια να ελεγχθούν σε σχέση με τα σχέδια σχεδιασμού για τυχόν ανακρίβειες.
Το Rogfast αποτελεί μέρος της ανακαίνισης του παράκτιου αυτοκινητόδρομου E39, μια οδικής αρτηρίας μήκους 1.100 χιλιομέτρων που εκτείνεται από το Τρόντχαϊμ στα βόρεια έως το Κρίστιανσαντ στα νότια.
Σήμερα χρειάζονται 21 ώρες για να διανύσει κανείς ολόκληρο το μήκος του αυτοκινητόδρομου που περιλαμβάνει επτά πορθμεία. Στόχος είναι έως το 2050 να μην απαιτείται η χρήση φεριμπότ με την κατασκευή σηράγγων και γεφυρών, μειώνοντας τον χρόνο ταξιδιού στο μισό.
Το Rogfast είναι ένα από τα πιο φιλόδοξα και τεχνικά απαιτητικά στοιχεία αυτού του σχεδίου και η κατασκευή δεν ήταν χωρίς εμπόδια, σύμφωνα με την Moen. Όπως εξήγησε:
Η κύρια πρόκληση μέχρι στιγμής ήταν να βρεθούν αρκετά καλές μέθοδοι αρμολόγησης για τη στεγανοποίηση του βράχου. Βρισκόμαστε τώρα 300 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και έχουμε ήδη αρκετά εκτεταμένες διαρροές αλμυρού νερού στο σύστημα των σηράγγων.
Δεδομένου ότι κατεβαίνουμε μέχρι τα 392 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, επικεντρωνόμαστε στην εύρεση των καλύτερων μεθόδων για τη διατήρηση ασφαλών και αποτελεσματικών συνθηκών εργασίας για όλους.
Οι σήραγγες απαιτούν απαιτούν επίσης μέτρα για την προστασία των οδηγών από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Θα χρησιμοποιεί ένα διαμήκες κατακόρυφο σύστημα εξαερισμού, το οποίο συνήθως χρησιμοποιεί ανεμιστήρες ώσης για τη δημιουργία ροής αέρα, που θα συμπληρώνεται από αερισμό φρέατος που θα εκτείνεται μέχρι το Kvitsoy.
Η Moen πρόσθεσε:
Αυτός ο συνδυασμός έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίζει την αποτελεσματική κυκλοφορία του αέρα και την ασφάλεια σε όλο το σημαντικό μήκος της σήραγγας,
Θα εφαρμοστεί επίσης ειδοποίηση συμβάντων σε πραγματικό χρόνο για τον εντοπισμό συμβάντων όπως βλάβες ή κυκλοφοριακή συμφόρηση, ενώ κάμερες και ραντάρ θα παρακολουθούν τα οχήματα.
Αν και θα χαθούν θέσεις εργασίας από το κλείσιμο των πορθμείων, η Moen τονίζει ότι η σήραγγα θα ενισχύσει την πρόσβαση σε άλλες θέσεις εργασίας, την εκπαίδευση και τις δημόσιες υπηρεσίες για τις τοπικές κοινότητες, ενώ θα έχει θετικές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία και τη βιομηχανία θαλασσινών, καθώς το κόστος εφοδιαστικής θα μειωθεί και οι εταιρείες θα μπορούν να δραστηριοποιούνται σε μια ευρύτερη περιοχή.
Σήμερα, η μεγαλύτερη υποθαλάσσια σήραγγα του κόσμου βρίσκεται στην Ιαπωνία. Πρόκειται για την σήραγγα Σεϊκάν, που χρησιμοποιείται αποκλειστικά από τρένα και έχει συνολικό μήκος 53,85 χιλιομέτρων, με το υποθαλάσσιο τμήμα της να καταλαμβάνει 23,3 χιλιόμετρα. Συνδέει τις νήσους Χονσού και Χοκάιντο και παραδόθηκε το 1988 ύστερα από δύο δεκαετίες κατασκευής.
Ξεπερνά κατά τρία περίπου χιλιόμετρα τη σήραγγα της Μάγχης, η οποία είναι επίσης αποκλειστικά σιδηροδρομική, και που συνδέει την Αγγλία με τη Γαλλία και έχει μήκος 50,46 χιλιομέτρων, με τα 37,9 χλμ να βρίσκονται κάτω από τον θαλάσσιο πυθμένα.
Ωστόσο, το τούνελ του Rogfast θα βρίσκεται σε πολύ μεγαλύτερο βάθος τόσο από αυτό της Σεϊκάν όσο και από τη σήραγγα της Μάγχης, που φτάνουν τα 240 και τα 115 μέτρα, αντίστοιχα.