81

Είναι ευρέως γνωστό ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει τους έμβιους οργανισμούς, προκαλώντας μια πληθώρα ασθενειών και νόσων, οι οποίες επιδρούν αρνητικά στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων. Αρκετές φορές θα άκουσες για τα αιωρούμενα μικροσωματίδια και πόσο επικίνδυνα είναι, ειδικά σε περιόδους όπου τα τζάκια και οι ξυλόσομπες επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο την ατμόσφαιρα. Στην πραγματικότητα τα μικροσωματίδια δε παράγονται μόνο από τους θερμικούς κινητήρες των αυτοκινήτων αλλά και από άλλες πηγές, με κυριότερη τη βιομηχανική δραστηριότητα.

Τα μικροσωματίδια αποτελούν τα πιο επικίνδυνα στοιχεία της ατμοσφαιρικής ρύπανσης λόγω του ότι εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος μέσω των πνευμόνων, είναι τόσο μικρά που ο ανθρώπινος οργανισμός δεν έχει τη δυνατότητα να τα κατακρατήσει και να τα αποβάλλει. Μέχρι πρότινος οι ερευνητές θεωρούσαν ότι τα μικροσωματίδια επηρεάζουν κυρίως το αναπνευστικό και κυκλοφορικό σύστημα. Νέα έρευνα όμως, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα στα πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Η.Π.Α, υποστηρίζει και αποδεικνύει ότι τα εκατομμύρια των τοξικών σωματιδίων που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα, μπορούν να βρεθούν στους εγκεφάλους μας. Η ομάδα ανέλυσε εγκεφαλικό ιστό 37 ατόμων, ηλικιών μεταξύ 3 και 92 ετών, οι οποίοι κατοικούν σε δύο από τις πιο μολυσμένες πόλεις του κόσμου, το Λονδίνο και την Πόλη του Μεξικού.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μια αρκετά υψηλή συγκέντρωση μαγνητίτη, η οποία σύμφωνα με τους ερευνητές αγγίζει το ένα εκατομμύριο μικροσωματίδια ανά γραμμάριο ιστού. Ο μαγνητίτης είναι ένα νανοσωματίδιο του σιδήρου που έχει συνδεθεί έμμεσα στο παρελθόν με το Αλτσχάιμερ καθώς και άλλες νευροεκφυλιστικές νόσους. Οι ερευνητές είναι βέβαιοι πως τα σφαιρικά σωματίδια σιδήρου προέρχονται από την εισπνοή αιθαλομίχλης από την επιβαρυμένη ατμόσφαιρα της πόλης. Η μελέτη δεν καθορίζει πόσο επικίνδυνο είναι το συγκεκριμένο νανοσωματίδιο, όμως ο David Alsop, ένας εκ των συγγραφέων της έρευνας, δεν είναι και τόσο αισιόδοξος. Σε επαφή με οργανικούς ιστούς, ο μαγνητίτης παράγει αντιδραστικά είδη οξυγόνου, τα οποία βλάπτουν τον εγκέφαλο.

Υπάρχουν ήδη ενδείξεις για το συγκεκριμένο τύπο της βλάβης στο Αλτσχάιμερ, ίσως πολύ νωρίς στην πορεία της νόσου.

Το πραγματικό πρόβλημα με το μαγνητίτη είναι το απειροελάχιστο μέγεθος του, που καθιστά αδύνατο το φιλτράρισμα του. Μπορεί να παρακάμψει κάθε μηχανισμό φραγής  και να εισέλθει στον ανθρώπινο οργανισμό. Δεδομένου ότι στο καύσιμο περιέχονται μικρές ποσότητες σιδήρου ως ακαθαρσίες, τα μικροσκοπικά σωματίδια απελευθερώνονται κατά τη διαδικασία της καύσης του καυσίμου και απελευθερώνονται στο περιβάλλον. Οι συγκεντρώσεις των σωματιδίων καταγράφονται και όταν ξεπεραστούν τα όρια ασφαλείας κινητοποιούνται οι αρχές, δίνοντας οδηγίες προς τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Τα μικροσωματίδια διαμέτρου κάτω από 2,5 μm (PM2.5) προέρχονται από αυτοκίνητα, από εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρισμού, από καύση άνθρακα, πετρελαίου και ξύλου για θέρμανση και οι συγκεντρώσεις τους στην ατμόσφαιρα της γης, ανά ώρα, είναι διαθέσιμες διαδικτυακά. Δυστυχώς η Ελλάδα δεν μετρά τα PM2.5 και έτσι δεν εμφανίζονται στοιχεία για τη χώρα μας.

Αν αναλογιστούμε τα εκατομμύρια βαρέλια καυσίμων που έχουν καταναλωθεί τον τελευταίο αιώνα, είναι βέβαιο ότι κολυμπάμε δίχως σωσίβιο σε ένα ωκεανό από μαγνητίτη. Η χρήση ορυκτών καυσίμων όπως φαίνεται φτάνει σιγά σιγά στο τέλος της, με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα να λαμβάνουν τη σκυτάλη. Η νέα αυτή έρευνα ίσως προβληματίσει τους ανθρώπους που δεν έχουν συνειδητοποιήσει ακόμα, πόσο αναγκαίο είναι να προστατέψουμε το περιβάλλον στο οποίο ζούμε και θα κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας.