Το ημερολόγιο έγραφε 1 Μαΐου 1994. Το ρολόι 2.17 μ.μ. Στην πίστα της Ίμολα στην Ιταλία επικρατεί παγωμάρα. Σιωπή. O Ayrton Senna είχε ένα σοβαρό ατύχημα όταν με 250 χλμ/ώρα καρφώθηκε πάνω στον εξωτερικό τοίχο της στροφής Tamburello. Ένα μεταλλικό κομμάτι από την μπροστινή ανάρτηση είχε διαπεράσει το κράνος του, προκαλώντας σοβαρότατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και ο Ayrton ήταν κλινικά νεκρός. Μεταφέρθηκε με ελικόπτερο στο νοσοκομείο της Μπολόνια, με την καρδιά του να σταματά στις 18.40 μ.μ το ίδιο απόγευμα, βυθίζοντας σε πένθος τη Βραζιλία, τον μηχανοκίνητο αθλητισμό και γενικότερα όλο τον πλανήτη.

1Πέρασαν κιόλας 23 χρόνια

Πρωτομαγιά σήμερα, μια ημερομηνία που η Formula 1 έχασε τον “θεό” της. 23 χρόνια μετά, ο μύθος του Ayrton Senna παραμένει ζωντανός. 23 χρόνια μετά, ο καθένας μας θυμάται εκείνο τον αγώνα στην πίστα της Ίμολα, που εκτός από τον Senna, έχασε τη ζωή του και ο Αυστριακός Roland Ratzenberger. Ο Senna εκείνο το Σαββατοκύριακο ήταν ανήσυχος.

Φόβος είναι ο κίνδυνος που βιώνει ένας οδηγός να μην τραυματιστεί ή σκοτωθεί,

έλεγε ο Ayrton και εκείνη την Κυριακή διαισθανόταν αυτόν το φόβο. Ένα 24ωρο νωρίτερα, ο Αυστριακός Ronald Ratzenberger είχε χάσει τη ζωή του, όταν η Simtek που οδηγούσε είχε καρφωθεί στον τοίχο. Αυτό προκάλεσε σοκ στον Senna, που φώναζε για περαιτέρω μέτρα ασφαλείας και ήταν εμφανώς προβληματισμένος. Έμοιαζε να βρίσκεται πάλι σε ένα μακρινό κόσμο, βυθισμένος στις σκέψεις του, ίσως να μιλούσε πάλι με Εκείνον…

Το μονοθέσιο μου είναι νευρικό και η πίστα γλιστερή και επικίνδυνη, χωρίς αρκετά σημεία διαφυγής,

δήλωνε λίγο πριν από την εκκίνηση, λόγια που αποδείχθηκαν τραγικά προφητικά… Είχε προμηθευτεί μία αυστριακή σημαία ώστε αν νικήσει να τιμήσει τη μνήμη του Ratzenberger αλλά αυτό δεν συνέβη ποτέ. Στην εκκίνηση, οι Pedro Lamy και JJ Lehto συγκρούστηκαν και το αυτοκίνητο ασφαλείας μπήκε στην πίστα και παρέμεινε εντός αυτής μέχρι και τον 5ο γύρο. Ένα πέρασμα αργότερα ήρθε η μοιραία στιγμή. Προσεγγίζοντας την στροφή Tamburello, η Williams συνέχισε ευθεία ακολουθώντας καταδικαστική πορεία προς τον τσιμεντένιο τοίχο που βρισκόταν εφιαλτικά κοντά. Ο Senna δεν είχε περιθώρια αντίδρασης.

Ο Alain Prost έχει δηλώσει για το περιστατικό:

20 λεπτά πριν την εκκίνηση πήγα στα paddocks της Williams, βρισκόταν πίσω από τους υπολογιστές, ολομόναχος, κοιτώντας τα δεδομένα.Πήγα να του ευχηθώ καλή τύχη για τον αγώνα. Σε αυτό το σημείο, οι λέξεις λιγόστεψαν, φαινόταν πολύ αναστατωμένος. Δεν ήταν καλά. Είναι η τελευταία εικόνα που έχω από τον Ayrton, όχι στην εκκίνηση, αλλά στα paddocks, μόνο του με τις σκέψεις του…

Τα τραγικά νέα προκάλεσαν παγκόσμια θλίψη. Όλος ο κόσμος και όχι μόνο οι φίλοι της Formula 1 ήταν συντετριμμένοι από το θάνατό του. Η Βραζιλία έπεσε σε πένθος. Ο Senna κηδεύτηκε με τιμές εθνικού ήρωα, παρουσία 250.000 συμπατριωτών του, που έσπευσαν να του πουν το ύστατο χαίρε. Άλλωστε, ήταν θεός τους. Μέσα στη μιζέρια που τους περιστοίχιζε έβρισκαν στο πρόσωπο του Ayrton ένα λόγο να νιώθουν υπερήφανοι.

2Η πίστη στον Θεό

Η σχέση του με τον Θεό τελικά ήταν πιο στενή απ’ όσο πίστευαν όλοι. Τόσο, που Εκείνος θέλησε να τον θαυμάζει από κοντά. Και τον πήρε πρόωρα κοντά Του. Ο Βραζιλιάνος λατρευόταν από τους συμπατριώτες του και λάτρευε τον Θεό. Η πίστη του ήταν το μεγαλύτερο όπλο του.

Όλα είναι θέλημα Θεού και κατευθυνόμενα από Εκείνον,

έλεγε ο Ayrton. Πίστευε βαθιά και κάθε φορά που έμπαινε στο μονοθέσιο ξεκινούσε μία μυστική κουβέντα με Το δημιουργό του. Προσευχόταν και κοιτούσε το άπειρο, άδειαζε τον εαυτό του από κάθε σκέψη και συναίσθημα. Και μετά, πατούσε το γκάζι και τρέλαινε τα χρονόμετρα, κάνοντας συχνά πράγματα πέρα από τη λογική. Όπως στα δοκιμαστικά του GP του Monaco το 1988, όπου βρισκόμενος “σε άλλο, τρομακτικό επίπεδο” κατέβασε από το πουθενά το χρόνο των υπολοίπων οδηγών κατά 2 και πλέον δευτερόλεπτα. Ο Senna είχε αυτήν την απίστευτη ικανότητα, να σημειώνει ξαφνικά απίστευτους χρόνους. Ένα χάρισμα μοναδικό.

3Μοναδικός

Υπερέβαλλε εαυτόν με μονοθέσια που στα χέρια άλλων θα έμοιαζαν αργά και πάνω απ’ όλα “χόρευε” στη βροχή. Όταν οι ουρανοί άνοιγαν κανείς δεν μπορούσε να τον νικήσει, παρότι η εποχή του περιελάμβανε κι άλλους σπουδαίους οδηγούς: Nigel Mansell, Nelson Piquet και φυσικά ο Alen Prost. Ειδικά ο Γάλλος αποτελούσε το αντίπαλον δέος. Ήταν ο μεγάλος του αντίπαλος και οι μεταξύ τους μονομαχίες εντός πίστας έχουν μείνει στην ιστορία. Όπως άλλωστε και οι καβγάδες τους αλλά ποτέ δεν έπαψαν να τρέφουν απεριόριστο σεβασμό ο ένας για τον άλλον.

Όμως, ο ίδιος δεν ήταν απλά ένας πιλότος. Όταν έτρεχε, εκπροσωπούσε ένα ολόκληρο έθνος. Παρότι γόνος πλούσιας οικογένειας, είχε καταφέρει να αγγίξει και τον πιο φτωχό Βραζιλιάνο. Εξάλλου, ο ίδιος είχε βοηθήσει ουκ ολίγες φορές τα φτωχά παιδιά της ταλαιπωρημένης πατρίδας του, κυρίως με ανώνυμες δωρεές, κάτι που συνεχίζει εν τη απουσία του και η οικογένειά του μέσω του Instituto Ayrton Senna. Λίγους μήνες προτού το μοιραίο ατύχημα o Senna είχε πει:

Εάν κάποτε έχω ένα σοβαρό ατύχημα, ελπίζω να πεθάνω μια και έξω. Δεν θέλω να καταλήξω σε αναπηρική καρέκλα. Δεν θέλω να υποφέρω στο νοσοκομείο από οποιονδήποτε τραυματισμό έχω υποστεί. Εάν πρέπει να ζήσω, θέλω να ζήσω κανονικά και έντονα χωρίς κανένα πρόβλημα. Γιατί τέτοιος άνθρωπος είμαι, με έντονο χαρακτήρα. Θα ήταν καταστροφικό εάν έπρεπε να ζήσω με πάσης φύσεως προβλήματα.

4Γιατί έσπασε η κολόνα του τιμονιού;

Ο θάνατος του Ayrton Senna δεν οφειλόταν σε δικό του λάθος. Το ατύχημα προκλήθηκε από μηχανική βλάβη και οι εκδοχές που έχουν ακουστεί εκ τότε είναι πολλές. Ο Frank Williams και μέλη της ομάδας και της FIA κατηγορήθηκαν για ανθρωποκτονία. Το βασανιστικό ερώτημα ήταν: Τι προκάλεσε το θάνατο του Βραζιλιάνου; Η κολόνα του τιμονιού έσπασε πριν ή μετά τη σύγκρουση;

Ακολουθώντας την επιθυμία του Senna για περισσότερο χώρο στο cockpit, οι μηχανικοί της Williams είχαν μετατοπίσει την κολόνα. Η θεωρία των κατηγόρων λέει ότι είτε το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για να κολληθούν τα δύο μέρη αυτής δεν ήταν ανάλογης ποιότητας με την ίδια την κολόνα είτε ότι στο συγκεκριμένο σημείο, η διάμετρος της ήταν μικρότερη του κανονικού. Αμφότερες οι εκδοχές μπορούσαν να προκαλέσουν σπάσιμο της κολόνας και να ευθύνονται για τη γνωστή σε όλους συνέχεια. Μυστήριο καλύπτει το τι συνέβη με το μαύρο κουτί του μονοθέσιου της Williams. Λίγο μετά το ατύχημα μέλη της βρετανικής ομάδας το έβγαλαν από τη διαλυμένη FW15. Το αν περιείχε δεδομένα που θα έδιναν τις πολυπόθητες απαντήσεις δεν θα το μάθουμε ποτέ, αφού στα χέρια της ιταλικής δικαιοσύνης έφτασε κατεστραμμένο.

Θα μπορούσα να γράφω αρκετές εκατοντάδες λέξεις, εστιάζοντας στη ζωή του, αλλά και στο τι πήγε στραβά και η κολόνα του τιμονιού έσπασε, αλλά τι σημασία θα είχε; Το δικαστήριο τέσσερα χρόνια μετά το ατύχημα έκλεισε την υπόθεση, με όλους τους κατηγορούμενος να απαλλάσσονται. Ωστόσο, όποιος κι αν ήταν ο υπεύθυνος, η ουσία είναι ότι εδώ και 23 χρόνια ο Ayrton δεν βρίσκεται κοντά μας.

  • Lefteris Blitsis

    κλαιω που δεν ζουσα στα χρονια του…

  • F1fan

    23 χρονια χωρις Roland & Ayrton.Απο τον Ayrton,εμενα προσωπικα μου εχει μεινει πιο πολυ το βρεγμενο Donnighton του 1993!Αλλα τι να πρωτοθυμηθεις απο τον Ayrton…Roland & Ayrton never forgotten

  • georgekaras

    Aιωνια η μνημη του

  • Renesis1

    Εκτός πίστας – άπειρος, συνεσταλμένος, φιλάνθρωπος, συναισθηματικός σαν ένα μικρό παιδί. Εντός πίστας – έμπειρος, δυναμικός, εκδικητικός, λυσσασμένος μαχητής.. Ένας βαθυστόχαστος άνθρωπος των αντιθέσεων, ένας τεράστιος παγκόσμιος πρωταθλητής που άφησε δυναμικά το στίγμα του μέσα και έξω από την πίστα. Αν ζούσε θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά σαν σύμβουλος, τη σημερινή διοίκηση της F1.

    • manowar

      Ηταν αρσενικος αντρας ο βραζιλιανος

    • Renesis1

      Σαφέστατα, αλλά μην κολλάς σε αυτό, ανέφερα 2 διαφορετικές του όψεις με χαρακτηρισμούς ως προς το δυναμισμό του, οι οποίες δεν συνυπήρξαν ποτέ και εναλλάσσονταν ανάλογα με την ενασχόληση / ζωή του του εντός και εκτός πίστας. Ήταν σαν να παρατηρούσες 2 διαφορετικούς ανθρώπους..

    • manowar

      Ολα αυτα που ειπες τα κλεινει ολα μια λεξη γιαυτο σ λεω

    • και αυτός σου λέει να μην κολλάς σε αυτά, ήταν πολύ παραπάνω από αυτά τα παιδικά ποιός την έχει πιο μακριά.

    • manowar

      Δεν ειπα ειναι αντρας με την ενοια ριχνει ξυλο ειπα ειναι αντρας με την εννοια οτι ειναι αγαθος σαν μικρο παιδι στην ψυχη μαχιτικος τίμιος δηλαδη φοραει παντελονια αλλα η λεξη αντρας πεφτει βαρια εκει προς περισσο μερια δεν ειναι της μοδας αν ελεγα πστης δεν θα σχολιαζες σαν 15χρονο γενικα με μενα εκτος απο αυτοκινητα μην μιλας γιατι εσυ εισαι στο βορα και εγω στον νοτο δςν θα υπάρξει συνεννοηση σουπα μου πες και 3 κακνα της κακνης λενιν βοτκα και χαβιαρι

  • Anestis Genk

    Κάθε φίλαθλος του μηχανοκίνητου αθλητισμού αναγνωρίζει την συνεισφορά του da Silva και θρηνεί τον χαμό του.

    ΥΓ από όσα έχω διαβάσει/δει ως τώρα τον έχω απομυθοποιήσει.

    • Πάνος

      Γιατί; για το ΥΓ λέω…

    • Anestis Genk

      1-Φαίνεται πως ήταν attention whore
      Γιαυτό και νόμιζε πως είναι κάτι σαν child of destiny, ο εκλεκτός. Γι’αυτό και μιλούσε με τον θεό και γι’αυτό και μιλούσε δημόσια για πολιτική. Και στην πολιτική στήριζε ανοιχτά κάτι ρετάλια που κάνουν το πασοκ να δείχνει εχέφρων. Μετά αναρρωτιόταν γιατί τα εν λόγω ρετάλια απέτυχαν, δλδ πίστευε όντως σε αυτούς, δεν τους στήριζε υστερόβουλα πχ για “μίζες”. Αυτό για μένα δείχνει χαμηλή αντίληψη περί κοινωνίας. Λογικό αφού μεγάλωσε σε γυάλα.

      2-Κακομαθημένος όταν οι άλλοι δεν χόρευαν στον ρυθμό του.

      Γι’αυτό και έβαζε βέτο σε καλούς ομόσταυλους και άλλα τέτοια σουμαχερικά. Μόνο που ο Σούμι το έκανε για καθαρά πρακτικούς λόγους χωρίς να λέει ιδεαλιστικές οπερέτες.

      Δεν νοιαζόταν μόνο να οδηγεί, αλλά είχε σοβαρό κόλλημα να περάσει τον Fangio.
      Ο αθλητισμός και το ευ αγωνίζεσθε είναι μακριά από τέτοιες λογικές. Οδηγάς επειδή σ’αρέσει η οδήγηση και αυτά είναι τα πιο καλά/απολαυστικά αυτοκίνητα. Επειδή σ’αρέσει τα δίνεις όλα και αν είσαι ο καλύτερος κερδίζεις. Να πάω εγώ και να κερδίζω όπως όπως, απλά γιατί θέλω την φήμη των στατιστικών, είναι αντιαθλητικό. Δεν θα τα έχω καλά με την συνείδησή μου αν ξέρω πως δεν κέρδισα στα ίσια.

      3-Ο Senna ήταν από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος που ξεκίνησε καρτ από τα γεννοφάσκια του και ασχολήθηκε με την φυσική κατάσταση. Αν είσαι τόσο οδηγάρα, πιάνεις τιμόνι πρώτη φορά στα 18, πίνεις καπνίζεις κτλ και νικάς, όπως πχ ο Jim Clark. Μέχρι και τα 70s οι πλούσιοι δεν έτρεχαν σε αγώνες γιατί δεν υπήρχε αυτό το star system που θεοποιούσε τους οδηγούς και ήταν και επικίνδυνο, έτσι οι πλούσιοι γινόταν παράγοντες και όχι οδηγοί. Μετά από το 80 που έγιναν superstars οι οδηγοί και το άθλημα ασφαλές, πολλοί πλούσιοι θέλαν να γίνουν οδηγοί-superstars και όλοι ξεκινούσαν να τρέχουν από τα νήπια και οι αγώνες γίναν πολύ πιο ακριβό σπορ σε σχέση με παλιότερα.

      4-Οδηγάρα και ο Senna (τόσα χρόνια εξάσκηση είπαμε) αλλά δεν έπαιρνε πρωτάθλημα με Lotus, χρειαζόταν διαστημόπλοιο για να πάρει το πρωτάθλημα, άρα την οδηγάρα την κάνει μάλλον η αμαξάρα, άρα γενικά τα περί οδηγάρας εγώ τα βλέπω με μισό μάτι και προτιμώ να εξυμνώ τους μηχανικούς.

      5-Pole positions vs νίκες vs ταχύτεροι γύροι. Έχει μόνο 19 ταχύτερους γύρους, κάτι δείχνει αυτό για τον υποτιθέμενο ταχύτερο σε απόλυτη ταχύτητα, οδηγό. Δεν νομίζω να υπάρχει άλλος πρωταθλητής με τόσο μεγάλες διαφορές μεταξύ αυτών των στατιστικών. Να ήταν οι νίκες ίδιες με τα fastest laps να πω οκ έπαιρνε pole αλλά στο αγώνα έσπαζε ή τράκαρε, αλλά όταν κέρδιζε έκανε και το fastest lap(το πιο λογικό).

    • Billy Mos

      Για να γραφεις τα παραπανω,μαλλον δεν εχεις διαβασει Τσακιρογλου…
      1: Για πολιτικη, δεν τον ειχα ακουσει ποτε να μιλα. Για το Θεο, ναι, ηταν θεοσεβομενος και μιλαγε για αυτον και για τη σχεση τους συνεχεια. Ηταν προσωπικη του αποψη και δε θα το κρινω εγω. Για τη γυαλα που λες, αν και πλουσιος, ειχε και εχει το ινστιτουτο που βοηθα φτωχα και ορφανα παιδια, τι αλλο να κανει?
      2: Βετο δεν ειχε βαλει ποτε σε αντιθεση με τον Σουμι. Γι αυτο το λογο πηγε στη McLaren επι Προστ, Χακινεν, Μπεργκερ και στη Williams επι Hill. Δηλαδη οι συναθλητες του ηταν ή εγιναν παγκοσμιοι πρωταθλητες (εκτος απο το Μπεργκερ) και σιγουρα ηταν μεγαλυτερα ονοματα και οδηγοι απο αυτους που ειχε ο Σουμι. Παρεμπιπτοντως, τους νικησε ολους κατα κρατος.
      3: Η οδηγαρα φαινεται απο το οτι οδηγας, πινεις και νικας? Τι κουλτουρα ειναι αυτη? Και το παραδειγμα που δινεις, δε το εκανε ο Clark αλλα ο Hunt. Επισης, προ δεκαετιας 70, οι περισσοτεροι οδηγοι ηταν πλουσιοι και ακομα πιο πριν, ηταν πλουσιοι με τιτλους. Ειδικα στη περιοδο του μεσοπολεμου. Το οτι το αθλημα εγινε ακριβο, φυσικα και δε φταινε οι πλουσιοι οδηγοι. Ψαξου λιγο. Και σημερα ακομα, υπαρχουν οδηγοι που δεν ειναι πλουσιοι, πχ, ο Χαμιλτον ηταν απο φτωχη οικογενεια.
      4: Φυσικα και δε μπορουσε να παρει πρωταθλημα με τη Lotus. Σα να λεμε οτι θα παρει πρωταθλημα σημερα καποιος με toro rosso. Νικες ομως εκανε και θα ειχε κανει και με τη Τολεμαν (η Sauber της εποχης), αλλα ας οψεται ο Γαλλος.
      5: Δε δειχνει απολυτως τιποτα. Το να κανεις ταχυτερο γυρο στον αγωνα δε λεει κατι. Ισως ηταν τοοοοσο μπροστα σε σχεση με τους αλλους που πηγαινε χαλαρα. Εκεινο που μετραει, ειναι οι νικες φυσικα που δινουν πρωταθλημα και οι pole position που σου δινουν καλη σειρα εκκινησης….

      Το οτι εσυ αμφιβαλλεις για τη ποιοτητα του ως οδηγος, ενω αλλοι συναδελφοι του τον θεωρουν τον κορυφαιο ολων των εποχων πρεπει να σε βαλει σε σκεψεις για πιθανη αναθεωρηση.

      https://www.youtube.com/watch?v=4BzUM3ZoN-g

    • Anestis Genk

      Έχω διαβάσει Τσακίρογλου και έχω αρχείο αγώνων από 1982 και τον θεωρώ οδηγάρα, αλλά νομίζω πως ο μύθος του χτίστηκε στο “λαϊκό” προφίλ (νοιαζόταν τόσο πολύ να είναι ο αγαπημένος του κόσμου) και ο τραγικός θάνατος τον διατήρησε. Τότε ήταν και η καλύτερη εποχή για την F1, όχι επειδή πριν δεν είχε οδηγάρες, αλλά επειδή έγινε τηλεοπτικό/μαζικό και έπεσε χρήμα.

      1- Ο Τσακίρογλου στο 2ο βιβλιό νομίζω, γράφει για τον Senna και την πολιτική. Για τις φιλανθρωπίες, οκ υπάρχει το ρητό που λέει πως “αν δώσεις ένα ψάρι σε κάποιον θα τον χορτάσεις για μια μέρα αν του μάθεις να ψαρεύει θα χορτάσει για πάντα”…εκτός αν έχεις όλα τα καλάμια για πάρτυ σου, θα συμπληρώσω εγώ.

      2- Το πιο εύκολο να βρεις είναι στην Lotus που δεν ήθελε τον Warwick και πήραν τον Dumfrie. Η περίοδος με τον Prost ήταν που προσπάθησε να ρίξει νερό στο κρασί του γιατί τον έκραζαν, αλλά δεν δούλεψε και αν ψάξεις θα δεις πως είχε θέματα και με τους teammates που ανέφερες. Θεωρούσε πως είναι ο (Σ)Ένας και η ομάδα πρέπει να γυρνάει γύρω του. Όταν στούκαρε τον Prost οι μηχανικοί της Μάκα ήταν με το μέρος του Prost. Ακόμη και αν ο άλλος είναι unfair, εσύ πρέπει να δείξεις ανωτερότητα, αλλά αν απλά κυνηγάς στατιστικά και είσαι εγωϊστής συμπεριφέρεσαι σαν τον Senna. Αν μετρούσαν όλοι οι αγώνες το ’88 δεν θα έπαιρνε το πρωτάθλημα.

      3- Αν είσαι χύμα και νικάς είσαι ταλεντάρα, αν το δουλεύεις από τα γεννοφάσκια σου και νικάς είσαι πολύ καλά εξασκημένος(ρώτα και τους ζογκλέρ) και ίσως είσαι και ταλεντάρα, αλλά φαίνεται πως προτιμούν την πολύ εξάσκηση από την πίστη στην ταλεντάρα.

      Τότε οι πλούσιοι οδηγοί ήταν λίγοι, παράδειγμα ο Lauda που του έλεγε η οικογένειά του δεν είναι πράγματα αυτά, ασχολήσου με τις μπίζνες, παρόμοια λέγαν και στον da Silva. Ο Hamilton είναι εξαίρεση σήμερα(πριν 10 χρόνια) και γι’αυτό τον γούσταρα στην αρχή αλλά μετά καβάλησε καλάμια και ξέφυγε. Κάποιοι ήταν μαρκήσιοι, αλλά μετά τον πόλεμο που έγινε μαζικό το αυτοκίνητο και οι αγώνες δεν ζητούσαν να αλλάξεις σχεδόν όλο το αμάξι για να τρέξεις, πήγαινες με ένα καθημερινό αμάξι σε μια ανάβαση και δημιουργούσες όνομα. Και πλούσιοι φτωχοί δεν τρέχαν σε αγώνες από μικροί όπως έκανε ο Senna και μετά έγινε νόμος.

      4- Φυσικα και δε μπορουσε να παρει πρωταθλημα με τη Lotus κανείς δεν είναι τόσο οδηγάρα που να ξεπερνάει τα μειονεκτήματα του εργαλείου, άρα για να νικάς κτλ δεν χρειάζεσαι οδηγάρα, απλά αμαξάρα. Βέβαια αυτός που θα νικάει χάρη στο διαστημόπλοιο θα ονομαστεί (κακώς κατ’εμέ) οδηγάρα.

      5- Για μένα λέει πως ήταν καλός για τον τέλειο γύρο με κινητήρα-μονοθέσιο-λάστιχα για 1 γύρο αλλά στους 60 γύρους κάτι πάθαινε και δεν μπορούσε να αποδώσει το ίδιο. Για κάποιον τόσο φιλόδοξο δεν νομιζω να έλεγε ας πάει και το παλιάμπελο ο fastest lap. Και αυτή την στατιστική παραδοξότητα την έχει μόνο ο Senna.

      Δεν λέω πως δεν ήταν καλός οδηγός ή πως ο θάνατός του μου είναι αδιάφορος. Αλλά αυτά περί θεοποίησης τα θεωρώ αστεία ή απλά καλό marketing. Ο Prost αν πέθαινε το 1990 που τον τράκαρε ο Senna και ο Senna ζούσε και τον γλεντούσε ο Σούμι, θα άλλαζαν κατά πολύ τα κόζα, αλλά βλέπεις οι νεκροί ηρωοποιούνται και η (καλόπιστη πάντα)κριτική θεωρείται ασέβεια :/

    • Αλλά αυτά περί θεοποίησης τα θεωρώ αστεία ή απλά καλό marketing. Ο Prost αν πέθαινε το 1990 που τον τράκαρε ο Senna και ο Senna ζούσε και τον γλεντούσε ο Σούμι, θα άλλαζαν κατά πολύ τα κόζα, αλλά βλέπεις οι νεκροί ηρωοποιούνται και η (καλόπιστη πάντα)κριτική θεωρείται ασέβεια :/ https://uploads.disquscdn.com/images/fc25551dfc777277163dbf9889aa9afb5e05ca18d599bbf47ba455c5c943c717.jpg

    • A camel

      Λες πολλές ανακρίβειες και δεν είναι καλό για αυτούς που σε διαβάζουν και δεν ξέρουν, σχηματίζουν όχι και τόσο καλή άποψη για Αυτόν.

      Δεν νοιαζόταν να είναι ο αγαπημένος του κόσμου, ήταν χωρίς να το απαιτήσει, απλά το κέρδισε. Φιλανθρωπίες έκανε αλλά πρόσεχε πάντα που πάνε τα χρήματα του για να επενδυθούν σωστά.

      Στην Lotus που δεν ήθελε τον Warwick ήταν επειδή το μπάτζετ της ομάδας δεν μπορούσε να στηρίξει 2 καλούς οδηγούς οπότε επέλεξε έναν κομπάρσο, και η ομάδα πήγε με τα νερά του με αποτέλεσμα να πάρει νίκες με ένα μέτριο μονοθέσιο.

      Αυτό με το ταλέντο απορώ πψς σου ήρθε και άρχισες να συγκρίνεις μήλα με απίδια, εντελώς άστοχη σκέψη. Μετά από Αυτόν όλοι άρχισαν να δουλευουν μεθοδικά και να ανεβαίνει το επίπεδο της F1. Οταν ο καθηγητής μαζί με τον Λέοντα σταματούσαν τις δοκιμές και πήγαιναν για γκολφ Αυτός έμενε μέχρι αργά με τους μηχανικους του και μελετούσαν. Για αυτό και τους ξεπέρασε, ταλέντο και δουλειά φέρνουν το καλύτερο αποτέλεσμα.

      Αυτό πάλι με τα fastet laps είναι δικια σου εφέυρεση, οκ δεν έκανε πολλούς αλλά τι σημασία έχει??????

      Η Θεοποίηση και το μάρκετινγκ που θεωρείς αστεία είναι αστεία στο μυαλό σου, πάνε στην βραζιλία και μίλα με βραζιλιάνους να σου πουνε ποιό είναι το είδωλο σε μιά χώρα που ζει και αναπνέι για το ποδόσφαιρο. Ο πελέ καλός αθλητής αλλά ξεμωράθηκε και πούλησε την ψυχή του για το χρήμα, μέχρι και την Ξάνθη πήγε για λίγα ευρώ, σαν ένας κομπάρσος που ζητιανεύει. Η κληρονομιά του Αίρτον είναι το ίδρυμα του που βοηθάει 9.5 εκατομύρια παιδιά στην βραζιλία και οι αμέτρητοι Ιάπωνες που τον εχουν Θεό γιατί συμβαδίζει με όλα τους τα πιστεύω και τα ιδανικά από εποχής Honda, με τον Soichiro να τον έχει σαν είδωλο.

      Και για να κλείσω, αν ο Γάλλος έφευγε, ούτε στην Γαλλία θα τον λησμονούσαν τώρα, γιατί μπορεί να ήταν οδηγάρα αλλά ποτέ και πουθενά δεν λατρεύτηκε, ούτε πριν, ούτε μετά την καριέρα του, ενώ ο Αιρτον ήταν Θρύλος πριν κάν σταματήσει την καριερα του.

    • δεν ξερω αν συμφωνω η διαφωνω με αυτα που λες…
      αλλα για το τελευταιο λογικο το βρισκω !!

      οταν εχεις παιδεια…ποτε δεν λατρευεις καποιον σαν ”θεο” !! οταν το επιπεδο σου ειναι υψηλο οπως της γαλλιας..της γερμανιας….δεν θα θεοποιησεις κανεναν προστ/σουμαχερ…….απλα θα θαυμαζεις …αυτο και τιποτα αλλο!!

    • A camel

      Πως άραγε ορίζεις το υψηλό επίπεδο?
      Με το αν έχει η χώρα χρήματα και είναι νοικοκυρεμένη? Οπως φαίνεται η Γερμανία? Η Γαλλία δεν είναι και νοικοκυρεμένη.
      Σε αυτές τις χώρες δεν υπάρχει ο θεσμός της οικογένιας, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν αρχές και ιδανικά, ούτε και δεσιμο, στην βραζιλία είναι αλλιώς, αγαπάνε πονάνε. Επίσης στην Ιαπώνία λατρεύεται σαν Θεός για τις αρχές που πρεσυεύει, ο βραζιλιάνος σαμουράι με την αφοσίωση και την αγάπη για αυτό που κάνει.
      Και στην Ελλάδα λατρεύεται σαν Θεός.

    • διαβασε το αρθρο για το ιδρυμα SENNA και τι λεει για την παιδεια…και θα καταλαβεις γιατι πραμα μιλαω !!!
      στη βραζιλια…..δεν ξερουν γραμματα..και κυριαρχει η φτωχεια…οποτε σε τετοιες κοινωνικες ομαδες ειναι πολυ ευκολο να ”θεοποιησεις” καποιον …σε αντιθεση πχ με την γαλλια…….

      στην ελλαδα ποιος λατρευεται σαν θεος ?? ο SENNA ???

    • A camel

      Ναι, ο σκοπός του ιδρύματος και η ιδέα του Αίρτον είναι να υπάρχει για όλους τους συμπατριώτες του μιά ευκαριά στην ζωή, δεν αντιλέγω ότι το επίπεδο της μόρφωσης είναι χαμηλό και οι περισότεροι δεν ξέρουν γράμματα, αλλά ρε φίλε ο Σέννα έχει έχει δώσει αυτήν την ευκαιρία της μόρφωσης σε 9.5 εκατομύρια ψυχές, αν αυτοί και οι οικογένοιες τους δεν τον εχουν σαν Θεό τότε ποιόν θα έχουν??Τους πολιτικούς που ξόδεψαν δισ. για να φέρουν μουντιάλ και ολυμπιακούς αγώνες και παραδίπλα να πεινάει ο απλός λαός ή τον Πελέ, τον πρεσβευτή της Mastercard? Θεοποιείς αυτόν που σου τάζει (το ξέρουμε καλά στην Ελλάδα δυστυχώς) αυτόν που σου τάζει και τα δίνει τότε 2 φορές Θεός σου.
      Στην Ελλάδα φυσικά είναι Θεός από τους λάτρεις του μηχανοκίνητου.

    • αλλο σημαινει ΕΚΤΙΜΩ….αλλο ΘΕΟΠΟΙΩ…….αυτο θελω να σου πω…..
      και γω ειμαι λατρης του μηχανοκινητου…τον σεβομαι απεριοριστα….αλλα σε καμια περιπτωση δεν τον εχω ”θεο” !!!

    • Πάνος

      καταλαβα…ενδιαφεροντα οσα λες για την προσωπικοτητα…για εμενα βεβαια δεν πεφτει στα ματια μου…και σουμι ειχε τα στραβα του και ο λιους τα εχει κι ο προστ και παει λεγοντας…προφανως οταν μιλαμε για πρωταθλητισμο και πρωτιες γενικα κανεις δεν παει με τον σταυρο στο χερι…τωρα για τα οδηγικα…απλα αλλη εποχη..ειχε παρει ο χαμ την mp4/4 σ ενα βιντεο και πηγαινε με 80..τι να λεμε τωρα…

    • Red Flag

      Εχεις δίκιο και μπραβο που διαβασες. Γενικά ο κόσμος διψά για είδωλα και θεό. Μην το ψάχνεις. Οκ… ηταν ο,τι ηταν.. δεν εζησα εκεινη την εποχή οποτε δεν εχω σοβαρή άποψη. ο,τι εχω διαβασει και εχω δει σε ντοκιμαντερ. Αλλα οπως και να εχει, το εχουν παρακανει πια. Πολλή υπερβολή. Ισως γιατί πλέον το άθλημα πάσχει από προσωπικότητες. Ελάχιστοι αυτοί που όντως εχουν κατι να πουν πλεον, πέρα από το να κανουν τη δουλεια τους. Ενας απο αυτούς, ο Lewis.(μονο και μονο η ιστορία ζωής φτάνει, και ας εχει πλεον εναν ”αερα” παραπάνω). Ο Σούμι, το ίδιο, και ας χρωστα κανα-δυο πρωταθληματα στον Rubens. o Mika, επίσης.. για μένα από τους πιο αξιόλογους. Αυτοι και ελαχιστοι αλλοι. Ολοι οι υπόλοιποι μου φαίνονται σχεδόν άψυχοι προγραμματισμένοι οδηγοι. Οποτε λογικό ο κόσμος να αναπολεί τοσο εκείνη την εποχή και την ψυχή του Senna. (και ας ήταν λίγο drama queen)

  • A camel

    Ο Αίρτον δεν έφυγε, είναι απλά ένα γύρο μπροστά μας!

    • manowar

      Τςςςςςςςς τι ειπε το ατομον

    • Red Flag

      Ωραια η ατάκα ομολογουμένως..

    • A camel

      1η Μαίου , σηκώθηκα με ένα βάρος, καθάρισα το σπίτι σαν να περίμενα φίλους να έρθουν να τα πούμε, να μιλήσουμε για τον ταχύτερο πιλότο που είδε αυτός ο πλανήτης, για τον άνθρωπο που συνεχίζει να εμπνέει και να προσφέρει, να μοιραστούμε την νοσταλγία για Αυτόν, την πηγή της έμπνευσης. Κανείς δεν ήρθε και έτσι αποφάσισα να βγώ εγώ, γνώρισα εναν φίλο από κοινή παρέα και ήταν βραζιλιάνος, του έκανα την ερώτηση που κάνω σε όλους τους βραζιλιάνους όταν τους πρωτοσυναντώ : ποιός είναι ο καλύτερος αθλητής της βραζιλίας, του λέω. με κοιτάει στραβά σαν να θέλει να μου πει βαλτός είσαι ρε φίλε? Μου απαντάει, καλή ερώτηση λάθος ημέρα, γιατί ρε φίλε του λέω, τι έχει η ημέρα, ψιλιασμένος ότι βρήκα τον κατάλληλο άνθρωπο να γνωρίσω. Σαν σήμερα έφυγε ο καλύτερος βραζιλιάνος αθλητής και το μεγαλύτερο είδωλο για εμας, ποιός πελέ και λοιποί… Και το απαντάω με την ατάκα που έγραψα ακριβώς από επάνω! Μου έσφιξε το χέρι και μετά από έξι ώρες στο μπάρ να έχουμε μείνει οι δυό μας, φύγαμε μεθυσμένοι από το αλκοόλ και την χαρά που ζήσαμε έτσι έντονα και γεμάτη από Αίρτον, την 23η επέτειο του Κορυφαίου.
      Αυτή ήταν η πρωτομαγιά μου φέτος!

  • manowar

    Τον προλαβα ισα ισα στα 10 μεχρι 12 χρονων οταν ετρεχε στην τηλεόραση,,,, εχω προλαβει τον mark knopfler απο κοντα να λεει το were you think you going λαηβ ,,,εχω δει απο κοντα ζινταν και ροναλντο μαζι ναπαιζουν ποδόσφαιρο τοτε με την αεκ που ανεβηκα να το δω ,,ειδα απο κοντα τον μεγιστο σωτηρη σε επιθεώρηση ειχα βγαλει τα αντερα μου απο τα γελια,,, εχω προλαβει τεραστιους θεωρω οτι ειμαι απο την τυχερη γενια

    • Ahilleas Tsikelis

      Τα ιδια θα λενε και σε 20-25 χρονια για τις σημερινες εποχες ειτε αφορα την ψυχαγωγια ειτε οικονομικες ευκαιρίες κτλ.Π.χ. πολλοι λενε για τη φουσκα του χρηματηστηριου περιξ του 2000 και αν πουλουσαν,σημερα δηλαδη οι τραπεζες δν εχουν δωσει τρελα ποσοστα κερδους(+50%,+70%,προ ΑΜΚ +110%)….απλα δν βλεπουμε τις ευκαιριες τωρα,τις βλεπουμε μετα και νοσταλγουμε.Το χρηματηστηριο ηταν απλα ενα παραδειγμα που δειχνει εντονα την απουσια αντιληψης των ευκαιριων που παντα υπαρχουν αλλα δεν τις βλεπουμε στο παρον.

    • Giannisk

      Ίδια ηλικία είμαστε. Θυμάμαι αμυδρά τα πρωταθλήματα του με την Mclaren και ήμουν 12 όταν έφυγε.

  • αυτη την παγωμαρα που αναφερει το αρθρο την ενοιωσα και εγω οπως και εκατομμυρια τηλεθεατες στον κοσμο βλεποντας σε ζωντανη μεταδοση εκεινο τον αγωνα του ’94..
    περασαν κιολας 23 χρονια και δεν τον ξεχναμε.. https://uploads.disquscdn.com/images/c284a9d4afb3b2de86bcf47de57d47c4063d6ecb926bb595acea06814baaf3b9.jpg

  • George McR

    Το γυαλί έσπασε, δε ράγισε. Το τέλος της αθωότητας του κόσμου όπως τον ήξερα. Τίποτα δεν θα ήταν πια μαγικό. Τίποτε δεν θα ήταν ποτέ πια ίδιο. Θα με στοιχειώνει μια ζωή. Κρατάω φυλαγμένα την ομορφιά μιας άλλης εποχής, μαζί με τις παιδικές μου αναμνήσεις. Αθάνατος.

  • Μάνος Μαμαλάκης

    Αξέχαστος αθάνατος πάντα αγαπημένος… κανένας σαν εSenna…
    Ήσουν ο καλύτερος. Πάντα κάθε μέρα και κάθε Πρωτομαγιά τον θυμόμαστε για πάντα… ζει στην καρδιά μας.

  • Το ατύχημα το θυμάμαι σάν σήμερα.Απο την στιγμή που χτύπησε στον τοίχο μέχρι να μαθευτεί το απόγευμα ο θάνατος του Θεού Βραζιλιάνου είχα τρομερή ανυσηχία.Μετά δέν μπορούσα να το πιστεύψω.Έκανα 5 χρόνια για να ξαναδώ F1.Διαχρονικός και αξέχαστος.

  • Μάνος Μαμαλάκης

    Δακρύζω και κλαίω όταν ακούω το μουσικό θέμα του ντοκιμαντέρ του…
    Με συγκινεί τόσο πολύ ο Ayrton… η ζωή του η αγάπη του για το Θεό, και οι νίκες του, ο θάνατος του όπως άδικα έφυγε… Είναι πάντα αξέχαστος.
    https://youtu.be/jnBuNn7BsZI

  • Giannisk

    Ακόμα θυμάμαι εκείνη την μέρα. Πραγματικά πενθούσε όλος ο πλανήτης. Δεν ήταν απλά ένας πρωταθλητής F1. Ήταν μία τεράστια προσωπικότητα. Εμείς θα σε θυμόμαστε για πάντα Ayrton.

  • Sciroccomaniac

    Ολοι θα περιμεναμε αυτην την εικονα μετα τη σφοδρη συγκρουση….
    Ayrton και Roland…
    Αθανατοι!!! https://uploads.disquscdn.com/images/4030792f5be78aecbb8fbc07b0304faedc64f9fa613873864c6b382e4bb71764.jpg

  • λεωνιδας34

    Τουλαχιστον τωρα βρισκεται στον παραδεισο μαζι με τον Δημιουργο!!

  • ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΤΖΗΧΙΔΗΡΟΓΛΟΥ
  • Ferrarακιας

    Ο καλύτερος όλων!!!
    Ιδού και απόσπασμα από την εκπομπή του Σταθάκη.
    Βέβαια δεν υπάρχει απόσπασμα από ελληνική μετάδοση του συγκεκριμένου αγώνα.
    Ίσως να μην είχε μεταδοθεί.

    https://www.youtube.com/watch?v=S5zOEJLREvI

    • asd23

      Αν θυμάμαι καλά εκείνη την χρονιά η ΕΡΤ αποφάσισε να μην μεταδώσει την Φορμουλα 1, (νομίζω τους έδειχνε live το τοτε supersport) και μετά το ατύχημα έδειξε τους 3 πρώτους αγωνες μαγνητοσκόπηση και ξανά άρχισε να δείχνει την Φόρμουλα 1 live απο το Μονακό και μετά…

    • Ferrarακιας
    • asd23

      Ωραιος, αν και δυστυχως δεν ηταν live μεταδοση, αλλα και παλι τον αγωνα με ελληνικη μεταδοση δεν τον ειχα δει ποτε. Εχει στο καναλι απο το οποιο εστειλες το βιντεο και αλλα αφιερωματα για τον Senna

  • nikos

    τέλη δεκαετιας του 80 μόνο κρατικά κανάλια. θυμάμαι μάλωνα με το πατέρα μου το ένα έδειχνε φ1 το άλλο ζορρό. μία τηλεοραση όχι όπως τώρα. 8 χρονών και καθηλωνομουν να βλέπω το κίτρινο κράνος μέσα στο ασπροκόκκινο βέλος να πετάει. δεν υπήρχαν ομάδες υπήρχε ο ένας ο θρύλος. εκείνη την μέρα σταμάτησε ο χρόνος τι κλάμα…… σε ευχαριστουμε για όσα πρόσφερες. ευχαριστώ και το Θεό που σε είδα να μεγαλουργείς.

  • Μάνος Μαμαλάκης

    «Όλα είναι θέλημα Θεού και κατευθυνόμενα από Εκείνον», έλεγε ο Senna, που είχε βαθιά πίστη και κάθε φορά που έμπαινε στο μονοθέσιο, ξεκινούσε μία μυστική κουβέντα με Τον δημιουργό του. Προσευχόταν και κοιτούσε το άπειρο, άδειαζε τον εαυτό του από κάθε σκέψη και συναίσθημα. Και μετά, πατούσε το γκάζι και τρέλαινε τα χρονόμετρα κάνοντας συχνά, πράγματα πέρα από τη λογική.

  • F.S.

    Ήμουν 16 χρόνων όταν έφυγε και πραγματικά είχα νιώσει πως χάνω έναν δικό μου άνθρωπο. Ο ήρωας των παιδικών και εφηβικών μας χρόνων που μας καθηλωνε καθε Κυριακή στις τηλεοράσεις (με τις ανεκδιήγητες μεταδόσεις της ΕΡΤ). Τι να πω, κάθε χρόνο τέτοια μέρα νιώθω μεγάλη συγκίνηση και ας έχουν περάσει 23 χρόνια. Θα μου μείνει ακεχαστος.

  • jonjon

    Η μέρα που φόρμουλα 1 άλλαξε για πάντα! https://youtu.be/auXfAHHNSFo

  • Mika

    Tυχεροι οσοι μπορεσαμε και τον ζησαμε…Ιδιως που ειδαμε καποιους απο τους καλυτερους αγωνες του live, οσο ηταν εφικτο εκεινη την εποχη..
    Θυμαμαι τα παντα, απο εκεινη τη μερα, σαν να ηταν χτες..Τι εκανα, πως αντεδρασε ολος ο πλανητης….Σταματησε ο χρονος εκεινη τη στιγμη….Το κλαμμα που εριξα γι εκεινον, συγκρινεται μονο με χαμο οικειου προσωπου…Αλλα ετσι τον νιωθαμε, οσοι τον απολαυσαμε..Σαν δικο μας προσωπο…
    Ελπιζω μια μερα, να μαθουμε πραγματικα τι συνεβη εκεινη τη μερα…Το ευχομαι ειλικρινα…Γιατι το κουκουλωμα που εριξε η Williams και το δουλεμα σ ολη τη κοινη γνωμη δεν εχει προηγουμενο….

  • Πάνος

    Απίστευτος άνθρωπος και οδηγός μαζί…. Αξεπέραστο, διαχρονικός και προσωπικότητα ορόσημο στον μηχανοκίνητο αθλητισμό… Επίσης να δει οποίος δεν το χει κάνει ήδη το ντοκιμαντέρ για τον Αυρτον…

  • ήμουν στο χωριό του πατέρα μου όταν το είδα, δεν το πίστευα, πεθαίνουν τα είδωλα; μαύρη μέρα, μαύρο δάκρυ. ξενέρα από τότε.

  • the mechanic

    Κυριακή του Πάσχα σε ένα απομακρυσμένο,ορεινό χωριό,πηγαίνω να επισκεφτώ τον παππού μου.Τον βρίσκω στενοχωρημένο,μελαγχολικό και λιγομίλητο.
    Με κοιτά με υγρά μάτια,80 χρονών τότε και μου λέει:”Πέθανε ο Senna”.
    Χρόνια αργότερα είχα την τύχη να επισκεφθώ την Βραζιλία.Ένα βράδυ διανυκτέρευσα στο Niteroi,μια φτωχή συνοικία στο Rio.Έτυχε να φοράω ένα μπλουζάκι με το κόκκινο διπλό S,τα διακριτικά του Senna.Ο κόσμος καθόταν έξω στο δρόμο,συζητούσε,άκουγε μουσική ή έπαιζε μπάλα.Όταν πια είχε πέσει η νύχτα,είχα βρεθεί στο κέντρο ενός κύκλου ανθρώπων να θέλουν να μου μιλήσουν,να με ακουμπούν φιλικά και να μου λένε μία λέξη:”saudade”.
    Αυτός ήταν ο Ayrton και τυχεροί όσοι από εμάς στηνόμασταν για να δούμε το κίτρινο κράνος στην εκκίνηση,ξέροντας πως θα δούμε άλλη μία μαγική,μεθυστική παράσταση,γνωρίζοντας πως δεν θα υπάρξει ούτε ένας γύρος στον οποίο θα μας απογοητεύσει.Μέχρι και τον τελευταίο του,που έφυγε με τέρμα γκάζι,πρώτος για πάντα.

    Saudade ρε magic.
    Μας λείπεις…