Ο Ευρωπαίος επίτροπος Dan Jorgensen κάλεσε τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να περιγράψουν μέτρα για τη μείωση της χρήσης πετρελαίου και φυσικού αερίου, ιδίως στον τομέα των μεταφορών, καθώς η ΕΕ προετοιμάζεται για πιθανές διαταραχές στον εφοδιασμό μέσω των Στενών του Ορμούζ, εν μέσω του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν.
Σε επιστολή ζητείται από τους υπουργούς Ενέργειας να υποβάλουν έκθεση σχετικά με την τρέχουσα χωρητικότητα της αγοράς και να προτείνουν πρακτικές δράσεις για τον περιορισμό της ζήτησης. Η παρέμβαση πραγματοποιείται ενόψει έκτακτης συνόδου των υπουργών, με φόντο την παγκόσμια έλλειψη 11 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως και άνω των 300 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) την ημέρα.
Οι υπουργοί Ενέργειας και Οικονομικών της G7 δήλωσαν ότι παρακολουθούν στενά τον αντίκτυπο της σύγκρουσης με το Ιράν στην ενέργεια και τη συνολική οικονομική σταθερότητα και ότι είναι έτοιμοι να λάβουν “κάθε αναγκαίο μέτρο” για να διασφαλίσουν την ασφάλεια της αγοράς. Για να επιτευχθεί αυτό, εξετάζονται γνωστά μέτρα: συχνότερη εργασία από το σπίτι, συχνότερη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς και λιγότερες πτήσεις. Για όσους εξακολουθούν να χρησιμοποιούν αυτοκίνητο, υπάρχουν επίσης ιδέες, όπως χαμηλότερα όρια ταχύτητας ή ακόμα και συστήματα όπου δεν επιτρέπεται σε όλους να κυκλοφορούν στους δρόμους στις πόλεις κάθε μέρα.
Παρότι δεν συμφωνήθηκαν συγκεκριμένα μέτρα, όπως η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, οι συζητήσεις έθεσαν τις βάσεις για τη σημερινή αξιολόγηση της ΕΕ.
Ο Jorgensen σημείωσε ότι οι αυξανόμενες τιμές καθιστούν ήδη τις μεταφορές ακριβότερες και κάλεσε τις χώρες να συντονιστούν ώστε να διατηρηθούν διαθέσιμα και προσιτά το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών.
Παρά το γεγονός ότι οι συνολικές προμήθειες πετρελαίου θεωρούνται προς το παρόν διαχειρίσιμες, εντείνονται οι ανησυχίες για το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές από τη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ. Περίπου το 20% του ντίζελ που καταναλώνεται στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο προέρχεται από την περιοχή του Κόλπου, σύμφωνα με την εταιρεία εμπορίας εμπορευμάτων Alkagesta.
Πιέσεις στις μεταφορές και εναλλακτικές λύσεις
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει ανησυχία για την εξάρτηση από την περιοχή του Κόλπου, τους περιορισμένους εναλλακτικούς προμηθευτές και την ανεπαρκή ικανότητα διύλισης εντός της ΕΕ.
Στην επιστολή προτείνεται στις χώρες να αναβάλουν τη συντήρηση των διυλιστηρίων πετρελαίου ώστε να διατηρηθεί η παραγωγή, καθώς και να εξετάσουν τα βιοκαύσιμα ως εναλλακτική λύση.
Σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global Commodities at Sea, οι εισαγωγές καυσίμων τζετ και κηροζίνης στην Ευρώπη διαμορφώθηκαν σε 1,064 εκατομμύρια μετρικούς τόνους τον Μάρτιο, έναντι 1,111 εκατομμυρίων τον Φεβρουάριο.
Πηγή από τον τομέα των αερομεταφορών προειδοποίησε: «
Αν συνεχιστεί αυτό, το καλοκαίρι θα έχουμε όλοι πρόβλημα – οι ακυρώσεις πτήσεων θα είναι ο μόνος τρόπος.
Παράλληλα, οι κυβερνήσεις κλήθηκαν να διασφαλίσουν επαρκή αποθήκευση φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα, αποφεύγοντας παράλληλα αιχμές στις τιμές ή διαταραχές στην αγορά.
Ο Jorgensen υπογράμμισε ότι το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 25-30% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% του LNG, ασκεί σημαντική πίεση στις διεθνείς αγορές.
Όπως ανέφερε, παρά την κλίμακα των πιθανών διαταραχών, ο άμεσος ενεργειακός εφοδιασμός της ΕΕ “παραμένει περιορισμένος”. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες καλούν τα κράτη-μέλη να “κάνουν έγκαιρες προετοιμασίες ενόψει μιας δυνητικά παρατεταμένης διαταραχής”.
Πιέσεις στις τιμές και ανταγωνισμός για προμήθειες
Η ΕΕ παραμένει εξαρτημένη από τις παγκόσμιες αγορές ορυκτών καυσίμων, ανταγωνιζόμενη άλλους μεγάλους καταναλωτές. Η αυξημένη ζήτηση και ο ανταγωνισμός δημιουργούν μεγαλύτερη αστάθεια, με ορισμένα δεξαμενόπλοια LNG που κατευθύνονταν προς την Ευρώπη να εκτρέπονται προς την Ασία για υψηλότερες αποδόσεις.
Η σύγκρουση έχει ήδη οδηγήσει την τιμή του αργού τύπου Brent στα 119 δολάρια ανά βαρέλι, από περίπου 70 δολάρια πριν από τον πόλεμο, με αναλυτές να προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 200 δολάρια σε ακραία σενάρια.
Αντίστοιχα, οι τιμές του φυσικού αερίου ενδέχεται να επιστρέψουν στα επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν η ΕΕ έχασε περίπου το 44-45% των ρωσικών εισαγωγών της μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Ο Andreas Guth, γενικός γραμματέας της Eurogas, δήλωσε ότι είναι “ζωτικής σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης” να αρθούν οι περιττές καθυστερήσεις και αβεβαιότητες στην πρόσβαση σε νέες προμήθειες, στο πλαίσιο των κανόνων της ΕΕ.
Μέτρα ετοιμότητας και συντονισμού
Ο Ευρωπαίος επίτροπος ανέφερε ότι η ΕΕ είναι “σχετικά προετοιμασμένη” χάρη στους κανόνες αποθήκευσης και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης. Στις 20 Μαρτίου, τα κράτη-μέλη έλαβαν οδηγία να μειώσουν τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου ώστε να αποφευχθούν αγορές πανικού, επιτρέποντας την αναπλήρωση των αποθεμάτων από το 90% στο 75%.
Η ΕΕ διατηρεί αποθέματα πετρελαίου έκτακτης ανάγκης για 90 ημέρες, ενώ τα συνολικά αποθέματα στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ελβετίας, ανέρχονται σε περίπου 100 εκατομμύρια τόνους.
Στις 11 Μαρτίου, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας συντόνισε την απελευθέρωση άνω των 400 εκατομμυρίων βαρελιών αποθεμάτων, με τις χώρες της ΕΕ να συνεισφέρουν περίπου το 20%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογράμμισε τη σημασία του συντονισμού, προειδοποιώντας ότι μη συντονισμένες εθνικές πολιτικές θα μπορούσαν να διαταράξουν την εσωτερική αγορά ενέργειας.
Ο Jorgensen προειδοποίησε ότι μέτρα που αυξάνουν την κατανάλωση καυσίμων ή περιορίζουν το διασυνοριακό εμπόριο ενδέχεται να επιδεινώσουν τα προβλήματα εφοδιασμού και κάλεσε τα κράτη-μέλη να ενεργήσουν συντονισμένα και να ενισχύσουν την παρακολούθηση της αγοράς.