Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) παρουσίασε τις προτάσεις της για τον εκσυγχρονισμό των κανόνων για την άδεια οδήγησης, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής ψηφιακής άδειας οδήγησης που ισχύει σε ολόκληρη την Ε.Ε, καθώς και νέων διατάξεων για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής επιβολής των κανόνων κυκλοφορίας.

Κατά το 2022 περισσότερες από 20.000 ζωές χάθηκαν στους δρόμους της ΕΕ και η πλειονότητα των θυμάτων ήταν πεζοί, ποδηλάτες, χρήστες σκούτερ και μοτοσικλετών.

1Vision Zero

Οι νέοι κανόνες θα βελτιώσουν την ασφάλεια για όλους τους χρήστες του δρόμου και θα βοηθήσουν την ΕΕ να επιτύχει τον φιλόδοξο στόχο της να έχει σχεδόν μηδενικούς θανάτους και μηδενικούς σοβαρούς τραυματισμούς στους δρόμους της έως το 2050 (Vision Zero) και να μειώσει τους θανάτους και τους σοβαρούς τραυματισμούς κατά 50% 2030.

Παράλληλα, οι νέοι κανόνες θα προετοιμάσουν καλύτερα τους οδηγούς για αυτοκίνητα μηδενικών εκπομπών και για οδήγηση στους δρόμους της πόλης, παράλληλα με περισσότερα ποδήλατα και δίτροχα και με πολλούς πεζούς τριγύρω. Θα επιτρέψουν επίσης στους νέους οδηγούς να αποκτήσουν εμπειρία μέσω ενός συστήματος συνοδευόμενης οδήγησης , αφού από την ηλικία των 17 ετών, οι νέοι θα μπορούν να μάθουν να οδηγούν και να αποκτήσουν δίπλωμα. Όσοι περάσουν στα 17 θα μπορούν να οδηγούν μόνοι τους από τα 18α γενέθλιά τους και να εργαστούν ως επαγγελματίας οδηγός μόλις το επιτρέψει μια συγκεκριμένη δουλειά.

2Βασικός στόχος των νέων κανόνων είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας, με μέτρα που περιλαμβάνουν:

  • Μια δοκιμαστική περίοδος τουλάχιστον δύο ετών για αρχάριους οδηγούς μετά την επιτυχία του τεστ και κανόνας μηδενικής ανοχής για την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Αυτό είναι απαραίτητο καθώς ακόμη και αν οι νεαροί οδηγοί αντιπροσωπεύουν μόνο το 8% όλων των οδηγών αυτοκινήτων, 2 στις 5 θανατηφόρες συγκρούσεις αφορούν οδηγό ή αναβάτη ηλικίας κάτω των 30 ετών.
  • Επιτρέποντας στους νέους να κάνουν τις εξετάσεις τους και να ξεκινήσουν την οδήγηση με συνοδεία αυτοκινήτων και φορτηγών από την ηλικία των 17 ετών, για να αποκτήσουν οδηγική εμπειρία.
  • Προσαρμογή εκπαίδευσης και δοκιμής οδηγών για την καλύτερη προετοιμασία των οδηγών για την παρουσία ευάλωτων χρηστών στο δρόμο. Αυτό θα συμβάλει στη βελτίωση της ασφάλειας για τους πεζούς, τους ποδηλάτες, καθώς και τους χρήστες ηλεκτρονικών σκούτερ και ηλεκτρονικών ποδηλάτων καθώς η ΕΕ μεταβαίνει σε πιο βιώσιμη αστική κινητικότητα.
  • Μια πιο στοχευμένη αξιολόγηση της φυσικής κατάστασης, λαμβάνοντας υπόψη τις προόδους στην ιατρική θεραπεία για ασθένειες όπως ο διαβήτης. Οι οδηγοί θα ενθαρρυνθούν επίσης να ενημερώσουν τις οδηγικές τους δεξιότητες και γνώσεις για να συμβαδίζουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις.

3Ψηφιακό δίπλωμα σε όλη την ΕΕ

Για να απλουστευθεί η αναγνώριση των αδειών οδήγησης μεταξύ των κρατών μελών, η Κομισιόν προτείνει την εισαγωγή μιας ψηφιακής άδειας οδήγησης, σε παγκόσμια πρωτοτυπία. Θα είναι πολύ πιο εύκολο κάποιος να αντικαταστήσει, να ανανεώσει ή να αλλάξει το δίπλωμα του, καθώς όλες οι διαδικασίες θα είναι online. Στο ίδιο πνεύμα, θα είναι επίσης ευκολότερο για τους πολίτες τρίτων χωρών με συγκρίσιμα πρότυπα οδικής ασφάλειας να ανταλλάξουν την άδεια οδήγησής τους με μια ΕΕ.

Οι ενημερωμένοι κανόνες δοκιμών θα λαμβάνουν υπόψη τη μετάβαση σε οχήματα μηδενικών εκπομπών. Θα αξιολογήσουν, για παράδειγμα, τις γνώσεις και τις δεξιότητες που συνδέονται με προηγμένα συστήματα υποβοήθησης οδήγησης και άλλες αυτοματοποιημένες τεχνολογίες. Οι αρχάριοι οδηγοί θα διδαχθούν επίσης πώς το στυλ οδήγησής τους έχει αντίκτυπο στις εκπομπές ρύπων τους – για παράδειγμα το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών ταχυτήτων. Τέλος, η επιτρεπόμενη μάζα ενός οχήματος κατηγορίας “Β” θα προσαρμοστεί για οχήματα με εναλλακτικά καύσιμα, καθώς τα οχήματα μηδενικών εκπομπών με μπαταρίες μπορεί να είναι βαρύτερα.

4Πρόστιμα σε όλη την ΕΕ

Οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για τη διασυνοριακή επιβολή έχουν συμβάλει στο να διασφαλιστεί ότι οι παραβάτες του οδικού δικτύου που δεν είναι κάτοικοι κατοίκους δεν παραμένουν ανώνυμοι. Ωστόσο, το 2019 περίπου το 40% των διασυνοριακών αδικημάτων διαπράχθηκαν ατιμώρητα, είτε επειδή δεν εντοπίστηκε ο δράστης είτε επειδή δεν εκτελέστηκε η πληρωμή.

Οι προτάσεις επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν το παραπάνω, επιτρέποντας στις αρχές επιβολής του νόμου να αποκτήσουν πρόσβαση στα εθνικά μητρώα αδειών οδήγησης. Η Κομισιόν προτείνει επίσης να ενισχυθεί ο ρόλος των καθιερωμένων εθνικών σημείων επαφής, ώστε να μπορούν να συνεργάζονται καλύτερα με τις αρχές επιβολής που εμπλέκονται στη διερεύνηση των αδικημάτων. Αυτό θα αντιμετωπίσει τις τρέχουσες ελλείψεις στη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών κατά τη διερεύνηση αδικημάτων.

5Τροχαίες παραβάσεις

Επιπλέον, ο ισχύων νόμος καλύπτει ορισμένες από τις πιο συχνές και κραυγαλέες παραβάσεις, όπως η υπερβολική ταχύτητα και η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Η Κομισιόν προτείνει να επεκταθεί το πεδίο των τροχαίων παραβάσεων που καλύπτονται σε:

  • μη τήρηση επαρκούς απόστασης από το προπορευόμενο όχημα
  • επικίνδυνο προσπέρασμα
  • επικίνδυνο πάρκινγκ
  • διέλευση μιας ή περισσότερων συμπαγών λευκών γραμμών
  • λανθασμένη οδήγηση
  • μη τήρηση των κανόνων για τη χρήση των διαδρόμων έκτακτης ανάγκης
  • τη χρήση υπερφορτωμένου οχήματος

Αυτές οι προσθήκες θα συμβάλουν στη μείωση της ατιμωρησίας για τέτοια αδικήματα και θα βελτιώσουν την ικανότητα των κρατών μελών να τιμωρούν τους παραβάτες από άλλα κράτη μέλη. Θα διασφαλίσει επίσης την ίση μεταχείριση των παραβατών που κατοικούν και αλλοδαποί.

Οι επικαιροποιημένοι νόμοι θα διασφαλίσουν ότι τηρούνται τα δικαιώματα των ατόμων που κατηγορούνται για τροχαία αδικήματα. Οι μη κάτοικοι διατηρούν το δικαίωμα σε αποτελεσματικό ένδικο μέσο και δίκαιη δίκη, στο τεκμήριο της αθωότητας και στην υπεράσπιση . Αυτά τα δικαιώματα θα διασφαλίζονται καλύτερα με διατάξεις που διασφαλίζουν ενοποιημένο περιεχόμενο και παράδοση ειδοποιήσεων ποινής, διασφαλίζοντας ότι οι παραλήπτες τέτοιων ειδοποιήσεων μπορούν να επαληθεύσουν τη γνησιότητά τους και καθιστώντας την κοινοποίηση πληροφοριών με τους εικαζόμενους παραβάτες μια τυπική απαίτηση.

Για να αποφευχθεί η ατιμωρησία μεταξύ των παραβατών οδικής κυκλοφορίας, θα τεθεί σε εφαρμογή ένα νέο σύστημα , το οποίο θα επιτρέπει την απαγόρευση οδήγησης σε όλη την ΕΕ, όταν ένα κράτος μέλος αποφασίζει να αποκλείσει έναν οδηγό λόγω παράβασης που διαπράχθηκε στο έδαφός του.

Η ευθύνη των παραβατών οδικής κυκλοφορίας σε όλα τα κράτη μέλη είναι απαραίτητη για την οδική ασφάλεια. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, όταν μια σοβαρή παράβαση οδηγεί σε αποκλεισμό οδήγησης, δεν μπορεί να εκτελεστεί σε ολόκληρη την ΕΕ εάν ο οδηγός διέπραξε την παράβαση σε κράτος μέλος διαφορετικό από αυτό που εξέδωσε την άδεια οδήγησής του.

Η πρόταση καλύπτει σοβαρές οδικές παραβάσεις όπως η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών και η πρόκληση θανάτου ή σοβαρής σωματικής βλάβης ως αποτέλεσμα οποιασδήποτε τροχαίας παράβασης.

Οι παραπάνω προτάσεις πρέπει να εγκριθούν από τα 27 κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.