Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ ήρθαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία η οποία έχει στόχο να καταστήσει όλες τις μπαταρίες που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ πιο βιώσιμες, κυκλικές και ασφαλείς. Η συμφωνία βασίζεται στην πρόταση της Κομισιόν που υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 και αντιμετωπίζει τα κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που σχετίζονται με όλους τους τύπους μπαταριών.
Στόχος οι μπαταρίες να είναι βιώσιμες
Ο νέος νόμος, που αποτελεί βασικό επίτευγμα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, προωθεί τις φιλοδοξίες της ΕΕ τόσο για κυκλική οικονομία όσο και μηδενική ρύπανση, καθιστώντας τις μπαταρίες βιώσιμες σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, από την προμήθεια υλικών έως τη συλλογή, την ανακύκλωση και την αναπροσαρμογή της χρήσης τους.
Στη σημερινή ενεργειακή συγκυρία, οι νέοι κανόνες θεσπίζουν ουσιαστικό πλαίσιο για την περαιτέρω προώθηση της ανάπτυξης μιας ανταγωνιστικής και βιώσιμης βιομηχανίας μπαταριών, η οποία θα στηρίξει τη μετάβαση της Ευρώπης σε καθαρές μορφές ενέργειας και την ανεξαρτησία της από τις εισαγωγές καυσίμων. Οι μπαταρίες αποτελούν επίσης βασική τεχνολογία που διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην πρόοδο προς την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας της ΕΕ έως το 2050.
Νέοι κανόνες για την παραγωγή, την ανακύκλωση και την αναπροσαρμογή χρήσης μπαταριών
Μόλις τεθεί σε ισχύ ο νέος νόμος, θα θεσπιστούν σταδιακά απαιτήσεις βιωσιμότητας σχετικά με το αποτύπωμα άνθρακα, το ανακυκλωμένα περιεχόμενο, την απόδοση και την ανθεκτικότητα, αρχής γενομένης από το 2024. Έως τα μέσα του 2025 θα αρχίσει να εφαρμόζεται ένα πιο ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο για τη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού, με την καθιέρωση υψηλότερων στόχων συλλογής με την πάροδο του χρόνου.
Για τις φορητές μπαταρίες οι στόχοι θα είναι 63% το 2027 και 73% το 2030, ενώ για τις μπαταρίες ελαφρών μέσων μεταφοράς, ο στόχος θα είναι 51% το 2028 και 61% το 2031. Όλες οι μπαταρίες που συλλέγονται πρέπει να ανακυκλώνονται και πρέπει να επιτυγχάνονται υψηλά επίπεδα ανάκτησης, ιδίως όσον αφορά τα πολύτιμα υλικά όπως ο χαλκός, το κοβάλτιο, το λίθιο, το νικέλιο και ο μόλυβδος.
Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλίζεται ότι τα πολύτιμα υλικά ανακτώνται στο τέλος του κύκλου της ωφέλιμης ζωής τους και επιστρέφονται στην οικονομία με την καθιέρωση αυστηρότερων στόχων για την απόδοση της ανακύκλωσης και την ανάκτηση των υλικών με την πάροδο του χρόνου. Οι στόχοι ανάκτησης υλικών όσον αφορά το λίθιο θα είναι 50% έως το 2027 και 80% έως το 2031.
Οι εταιρείες που διαθέτουν μπαταρίες στην εσωτερική αγορά της ΕΕ θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι η προμήθεια των υλικών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους γίνεται με τρόπο υπεύθυνο. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να εντοπίζονται και να αμβλύνονται οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι που συνδέονται με την εξόρυξη, την επεξεργασία και την εμπορία των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή μπαταριών.
Επόμενα βήματα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει τώρα να εγκρίνουν επίσημα τον νέο κανονισμό πριν από την έναρξη ισχύος του. Ο νέος κανονισμός θα αντικαταστήσει την υφιστάμενη οδηγία του 2006 για τις ηλεκτρικές στήλες. Για να είναι απολύτως λειτουργικό το νέο αυτό κανονιστικό πλαίσιο για τον κύκλο ζωής των μπαταριών, θα χρειαστεί να εκδοθούν πολλοί λεπτομερέστεροι κανόνες (παράγωγο δίκαιο) από το 2024 έως το 2028.
Ιστορικό
Από το 2006 οι μπαταρίες και τα απόβλητα μπαταριών ρυθμίζονται σε επίπεδο ΕΕ βάσει της οδηγίας για τις ηλεκτρικές στήλες. Η Επιτροπή πρότεινε την αναθεώρηση της εν λόγω οδηγίας τον Δεκέμβριο του 2020 λόγω των νέων κοινωνικοοικονομικών συνθηκών, των τεχνολογικών εξελίξεων, των αγορών και των χρήσεων μπαταριών.
Η ζήτηση μπαταριών αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς και αναμένεται να αυξηθεί κατά 14 φορές έως το 2030, και η ΕΕ θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει το 17% της εν λόγω ζήτησης. Αυτό οφείλεται κυρίως στον εξηλεκτρισμό των μεταφορών. Αυτή η εκθετική αύξηση της ζήτησης μπαταριών θα οδηγήσει σε ισοδύναμη αύξηση της ζήτησης πρώτων υλών, για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο να ελαχιστοποιηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους.
Το 2017 η Επιτροπή δρομολόγησε την ευρωπαϊκή συμμαχία για τους συσσωρευτές με στόχο να δημιουργήσει μια καινοτομική, βιώσιμη και ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο αξιακή αλυσίδα μπαταριών στην Ευρώπη και να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό με τις μπαταρίες που χρειάζονται για την απανθρακοποίηση των κλάδων των μεταφορών και της ενέργειας.