Θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Sergio Marchionne είναι μία ανεξάντλητη πηγή θεμάτων. Όταν αρχίσει να μιλάει –και δεν το κάνει σπάνια- μας χαρίζει απλόχερα ατάκες αλλά και υλικό για γενικότερα θέματα. Για παράδειγμα: συγχωνεύσεις/συνεργασίες. Σε μία τεράστια και πολύπλοκη βιομηχανία όπως αυτή του αυτοκινήτου, οι εταιρίες ψάχνουν διαρκώς τρόπους να αυξήσουν τα κέρδη και τις πωλήσεις τους. Λογικό είναι. Δεν το κάνουν για την υστεροφημία αλλά για το χρήμα. Το ότι τυχαίνει μερικές φορές ο καταναλωτής να απολαμβάνει ένα εξαιρετικό προϊόν, δεν είναι αυτοσκοπός αλλά μάλλον συγκυρία. Όπως και να έχει, για να αυξηθούν τα κέρδη και οι πωλήσεις, δεν είναι σπάνιο φαινόμενο κάποιες εταιρίες να συνεργάζονται ή να συγχωνεύονται. Κάποιες συνεργασίες όμως ήταν ή είναι επιτυχημένες και άλλες έχουν μείνει στην ιστορία ως αποτυχίες… εσένα κοιτάω Ford…
Στην πρώτη κατηγορία, υπάρχουν παραδείγματα όπως αυτό της Fiat Chrysler Automobiles και της Renault-Nissan. Ιδίως η δεύτερη, θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι υπόδειγμα παρά το γεγονός ότι αν αληθεύουν οι φήμες, υπήρχε μία εποχή που οι δύο εταιρίες προσπαθούσαν επί έναν χρόνο να καταλήξουν σε ένα ρημάδι σχέδιο για τον διακόπτη των φλας! Άλλες περιπτώσεις θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι αυτή της Tata με την Jaguar-Land Rover, της Geely με την Volvo και της Volkswagen με οποιαδήποτε σχεδόν από τις εταιρίες που έχει αγοράσει τα τελευταία χρόνια.
Στον αντίποδα, υπάρχει η τρομερά αποτυχημένη συγχώνευση που ονομάζεται Daimler-Chrysler αλλά και το ναυάγιο-στο-repeat που λέγεται Ford – λέγε με Jaguar, Volvo, Land Rover και Aston Martin. Ναι, η συνεργασία με την Mazda πέτυχε αλλά σοβαρά, με 20% επιτυχία δεν πας πουθενά. Ήταν κάποια χρόνια εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ’80 με αρχές των ’00 που ότι έπιανε η Ford, πήγαινε κατά διαόλου. Και να σκεφτεί κανείς ότι εκείνη την περίοδο η Ford κοιτούσε λάγνα την Alfa Romeo. Η Fiat εξαγόρασε την Alfa Romeo μόνο και μόνο για να μην την πάρει η Ford και πες ότι θέλεις για το πώς εξελίχθηκε αυτή η συνεργασία, αλλά κρίνοντας από το πώς κατάντησε τις εταιρίες που εξαγόρασε η Ford, χαίρομαι για το πώς κατέληξε αυτή η ιστορία.
Τι κάνει λοιπόν μία συγχώνευση/εξαγορά επιτυχημένη; Δεν μπορούμε να ξεκινήσουμε να σκεφτόμαστε, αν δεν καταλάβουμε πρώτα ότι μιλάμε για τρομερά πολύπλοκες εταιρίες με τεράστια “εγώ” που κατασκευάζουν προϊόντα που αποτελούνται από χιλιάδες εξαρτήματα. Με αυτό λοιπόν δεδομένο, υπάρχουν μερικά χαρακτηριστικά που κάνουν μία συγχώνευση/εξαγορά/συνεργασία επιτυχημένη. Το πρώτο και βασικότερο, είναι η όσο το δυνατόν μικρότερη αλληλεπικάλυψη. Δεν αναφέρομαι μόνο στα προϊόντα, αν και αυτό σίγουρα βοηθά. Μιλάω και για τις αγορές. Πάρε για παράδειγμα τη Renault με τη Nissan. Ναι, παράγουν προϊόντα στις ίδιες κατηγορίες αλλά η κύρια αγορά της Renault είναι η Ευρώπη ενώ οι κύριες αγορές της Nissan είναι η Ιαπωνία και οι Η.Π.Α. Το ίδιο περίπου ισχύει και για την FCA, αν και εκεί υπάρχει η περαιτέρω διαφοροποίηση στις γκάμες.
Ο δεύτερος παράγοντας, είναι η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των εταιριών, η εύρεση κοινών τόπων, η συνειδητοποίηση της όποιας διαφοράς στη νοοτροπία και φυσικά, ο εντοπισμός του τι χρειάζεται διόρθωμα. Ιδίως το τελευταίο, έχει τεράστια σημασία γιατί μία πρακτική που εντοπίζεται σε όλες τις αποτυχημένες συγχωνεύσεις/εξαγορές/συνεργασίες, είναι η εκ βάθρων αλλαγή των πάντων. Όχι μόνο δεν είναι απαραίτητο αυτό, αλλά είναι κατακριτέο. Διορθώνεις μόνο ότι χρειάζεται διόρθωμα και αφήνεις όλα τα υπόλοιπα ως έχουν! Όσο για τα υπόλοιπα; Θα χρησιμοποιήσω και πάλι ως παράδειγμα την Ford. Απέτυχε τραγικά στο να κατανοήσει την κουλτούρα και την φύση niche εταιριών. Τραγικά όμως! Δεν μπορείς να δημιουργήσεις συνέργειες αν πρώτα δεν έχεις καταλάβει τις ιδιαιτερότητες της άλλης εταιρίας. Δεν γίνεται να προσπαθήσεις να ενσωματώσεις μία αντιδιαμετρικά διαφορετική εταιρία στην δική σου γιατί το μόνο που θα καταφέρεις, είναι να δημιουργήσεις τριβές. Δεν χωράει το τετράγωνο ξυλάκι στην στρογγυλή τρύπα όσο και να το πιέζεις! Με λίγα λόγια, επιτυχημένες συνεργασίες/συγχωνεύσεις/εξαγορές, είναι αυτές που αλληλοσυμπληρώνουν στρατηγικές.
Ένας ακόμα παράγοντας που δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ, είναι αυτός της ηγετικής προσωπικότητας. Η Renault-Nissan, έχει τον Carlos Ghosn. Η αποτυχία της εξαγοράς των Bentley, Lamborghini κ.λ.π από την Volkswagen δεν ήταν επιλογή γιατί υπήρχε ο Ferdinand Piech. Ο Sergio Marchionne μεταφέρθηκε στο Auburn Hills για να αναλάβει την Chrysler. Τέλος, “βολεύει” η μία εταιρία να είναι στο χείλος του γκρεμού. Δεν εξασφαλίζει την επιτυχία αλλά σίγουρα κάνει την εταιρία που βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο να είναι πιο δεκτική και αυτή που έκανε την εξαγορά, πιο πρόθυμη να βρει λύση για να σταματήσει η “αιμορραγία”. Για να κλείνω σιγά-σιγά. Κανείς δεν είπε ότι μία συγχώνευση/εξαγορά/συνεργασία είναι πανάκεια. Δεν λύνει ως δια μαγείας τα προβλήματα. Είναι μία σχέση που απαιτεί προσπάθεια. Μπορεί να αποτύχει πάρα πολύ εύκολα και θεαματικά –ρώτησε την Ford, κάτι ξέρει– και για να πετύχει θέλει πίστη, πείσμα, μελέτη, προγραμματισμό και αφοσίωση.