Οι αυτοκινητοβιομηχανίες της ΕΕ πιέζουν ώστε τα plug-in υβριδικά (PHEV) να θεωρηθούν ουδέτερα ως προς τον άνθρακα, στο πλαίσιο μιας “τεχνολογικά ουδέτερης” στρατηγικής για την απαλλαγή από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική εικόνα.
Σύμφωνα με ανάλυση του οργανισμού Transport and Environment (T&E) σε δεδομένα πραγματικών καταναλώσεων καυσίμων 127.000 PHEV που ταξινομήθηκαν το 2023, τα αυτοκίνητα αυτά εκπέμπουν πολύ περισσότερους ρύπους από όσους ισχυρίζονται οι κατασκευαστές.
Στην πράξη, οι εκπομπές τους είναι κατά μέσο όρο μόλις 19% χαμηλότερες από εκείνες των συμβατικών βενζινοκίνητων και πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων, ενώ η επιπλέον κατανάλωση καυσίμου κοστίζει στους οδηγούς περίπου 500 ευρώ τον χρόνο.
Παρότι τα plug-in υβριδικά υποτίθεται ότι συνδυάζουν τα οφέλη της ηλεκτροκίνησης με χαμηλότερη κατανάλωση, στην πραγματικότητα οι εκπομπές CO2 τους είναι πενταπλάσιες από τις τιμές που καταγράφονται στις επίσημες δοκιμές. Τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA) δείχνουν ότι τα PHEV εκπέμπουν 135 γραμμάρια CO2 ανά χιλιόμετρο, έναντι 166 γρ./χλμ. των αυτοκινήτων με κινητήρες βενζίνης και πετρελαίου.
Η βασική αιτία της σημαντικής αυτής διαφοράς είναι η υπερεκτίμηση του λεγόμενου “συντελεστή ωφέλειας”, δηλαδή του ποσοστού των χιλιομέτρων που διανύονται από τα plug-in υβριδικά αυτοκίνητα σε αμιγώς ηλεκτρική λειτουργία. Διαπιστώθηκε πως μόλις το 27% της οδήγησης γίνεται σε ηλεκτρική λειτουργία, ενώ οι επίσημες εκτιμήσεις υπολογίζουν το ποσοστό αυτό στο 84%. Η έρευνα έδειξε πως οι οδηγοί των PHEV τα φορτίζουν σπάνια και επιλέγουν να κινούνται μόνο με τον κινητήρα εσωτερικής καύσης.
Στην υβριδική λειτουργία, οι κινητήρες των PHEV καταναλώνουν κατά μέσο όρο 3 λίτρα βενζίνης ανά 100 χιλιόμετρα. Αυτό αντιστοιχεί σε 68 γραμμάρια CO2/χλμ, δηλαδή 8,5 φορές περισσότερα από όσα δηλώνονται στις δοκιμές. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στο ότι οι ηλεκτροκινητήρες των περισσότερων PHEV δεν επαρκούν για υψηλές ταχύτητες και δυσκολεύονται σε μεγάλες ανηφόρες, με αποτέλεσμα ο κινητήρας εσωτερικής καύσης να τίθεται συχνά σε λειτουργία. Κατά μέσο όρο, ο θερμικός κινητήρας καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της απόστασης σε κάθε διαδρομή.
Εκτός από το αυξημένο κόστος χρήσης, τα PHEV είναι και ακριβότερα στην αγορά. Το 2025, η μέση τιμή πώλησης ενός plug-in υβριδικού στη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι 55.700 ευρώ, δηλαδή 15.200 ευρώ περισσότερο από ένα αντίστοιχο ηλεκτρικό αυτοκίνητο με μπαταρία, σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg Intelligence.
Παράλληλα, η αυξημένη ηλεκτρική αυτονομία δεν οδηγεί απαραίτητα σε χαμηλότερες εκπομπές. Οι μεγαλύτερες μπαταρίες κάνουν τα αυτοκίνητα βαρύτερα, γεγονός που αυξάνει την κατανάλωση σε όλες τις λειτουργίες (ηλεκτρική, υβριδική, μόνο με τον κινητήρα εσωτερικής καύσης). Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα PHEV με αυτονομία άνω των 75 χιλιομέτρων εκπέμπουν τελικά περισσότερο CO2 κατά μέσο όρο από εκείνα με αυτονομία 45 – 75 χιλιομέτρων.
Η Mercedes-Benz καταγράφει τη μεγαλύτερη απόκλιση ανάμεσα στις επίσημες και τις πραγματικές εκπομπές CO2 των PHEV της, αφού αυτές ήταν 494% υψηλότερες κατά μέσο όρο το 2023.
Η GLE παρουσιάζει τη μεγαλύτερη διαφορά, με 611% περισσότερες εκπομπές από την επίσημη τιμή. Τα αυτοκίνητα άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών εμφανίζουν αποκλίσεις περίπου 300%.
Παρά τα στοιχεία αυτά, οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες ζητούν από την ΕΕ να επιτρέψει την πώληση PHEV και μετά το 2035, όταν τίθεται σε ισχύ η απαγόρευση για νέα αυτοκίνητα με εκπομπές.
Παράλληλα, επιδιώκουν να καταργηθούν οι “συντελεστές ωφέλειας” που μειώνουν τεχνητά τις βαθμολογίες CO2. Οι συντελεστές αυτοί, που έχουν οριστεί για το 2025 και το 2027, έχουν στόχο να περιορίσουν τη διαφορά μεταξύ επίσημων και πραγματικών εκπομπών – ωθώντας τους κατασκευαστές να πουλήσουν περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα με μπαταρία.
Ο Lucien Mathieu, διευθυντής αυτοκινήτων στην T&E, δήλωσε:
Τα plug-in υβριδικά αυτοκίνητα είναι ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα στην ιστορία της αυτοκινητοβιομηχανίας. Εκπέμπουν σχεδόν όσο και τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα. Ακόμα και σε υβριδική λειτουργία, ρυπαίνουν οκτώ φορές περισσότερο από ό,τι υποστηρίζουν οι επίσημες δοκιμές. Η τεχνολογική ουδετερότητα δεν μπορεί να σημαίνει ότι αγνοούμε την πραγματικότητα ότι, ακόμη και μετά από μια δεκαετία, τα PHEV δεν έχουν ποτέ αποδώσει καρπούς.
Η αποδυνάμωση των κανόνων για τα plug-in υβριδικά αυτοκίνητα είναι σαν να ανοίγουμε μια τρύπα στο κύτος του ευρωπαϊκού νόμου για τις εκπομπές CO2 των αυτοκινήτων. Αντί να κατευθύνουν την αγορά προς προσιτά αυτοκίνητα μηδενικών εκπομπών, οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα την κατακλύσουν με ακριβά, ρυπογόνα PHEV. Αυτό κινδυνεύει να βυθίσει την επενδυτική βεβαιότητα στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που η αγορά χρειάζεται απεγνωσμένα.
Σύμφωνα με την έρευνα, η υποεκτίμηση των εκπομπών των PHEV επέτρεψε σε 4 μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες να αποφύγουν πρόστιμα άνω των 5 δισ. ευρώ σε μεταξύ 2021 και 2023, ενώ συνολικά το ποσό πλησιάζει τα 6 δισ. ευρώ