Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο στη νέα του έκθεση, δίνει ένα γερό “χαστούκι” για τις συμπράξεις ιδιωτικού και δημόσιου τομέα στη χώρα μας.

Συγκεκριμένα, ο λογιστικός βραχίονας της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε μια έκθεση-καταπέλτη (μπορείς να την διαβάσεις όλη εδώ) για τις συμπράξεις ιδιωτικού και δημόσιου τομέα (ΣΔΙΤ) που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή τριών αυτοκινητοδρόμων στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία.

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εκτιμά πως οι φορολογούμενοι επιβαρύνθηκαν με επιπλέον 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Ε-65, της Ολυμπίας Οδού και του αυτοκινητοδρόμου Μορέας, ενώ παράλληλα αφήνει αιχμές για κακό σχεδιασμό των έργων που οδήγησε σε υπερτίμηση των προοπτικών κερδοφορίας τους.

1Κυριότερες αιτίες

Κύριες αιτίες πίσω από την «τρύπα» ήταν οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των έργων, που κυμαίνονται ανάμεσα σε 37 και 52 μήνες, και η αναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων με τους ανάδοχους ιδιώτες – η οποία κρίθηκε αναγκαία από το κράτος διότι η κρίση έφερε κατάρρευση της κίνησης και των εσόδων από τα διόδια.

2Αύξηση του κόστους ανά χλμ

Ως συνέπεια αυτών των προβλημάτων, η συνολική δαπάνη ανά χιλιόμετρο για τις τρεις ΣΔΙΤ αυξήθηκε κατά 36%, ενώ δύο από τα έργα κάλυψαν μικρότερες αποστάσεις από ό,τι είχε αρχικά σχεδιαστεί. Επιπλέον, η συγχρηματοδότηση που δόθηκε από τα ευρωπαϊκά ταμεία σχεδόν διπλασιάστηκε.

Το εύρος των έργων για την εθνική οδό Ε-65 μειώθηκε κατά 55%, όμως το κόστος ανά χιλιόμετρο αυξήθηκε κατά 47%, με συνέπεια οι φορολογούμενοι να πληρώσουν 413 εκατομμύρια ευρώ περισσότερα από ό,τι είχε αρχικά προϋπολογιστεί. Έλληνες και Ευρωπαίοι πολίτες πλήρωσαν τελικά 20,2 εκατομμύρια ευρώ ανά χίλια μέτρα οδοστρώματος.

Ακόμα χειρότερη είναι η εικόνα από τη ΣΔΙΤ για την Ολυμπία Οδό, όπου το εύρος του πρότζεκτ μειώθηκε κατά 45%, αλλά το κόστος ανά χιλιόμετρο αυξήθηκε κατά 69%, προκαλώντας επιπρόσθετη επιβάρυνση της τάξης των 678 εκατομμυρίων ευρώ.

Στην περίπτωση του Μορέα, το κόστος ανά χιλιόμετρο διογκώθηκε κατά 16%, με την επιπλέον δαπάνη για τους φορολογούμενους να φτάνει τα 84 εκατομμύρια ευρώ.

3Υπερεκτιμήσεις

Το Ελεγκτικό Συνέδριο της ΕΕ υπογραμμίζει ακόμα ότι εξ αρχής φαίνεται να είχε υπερτιμηθεί ο όγκος οχημάτων που θα χρησιμοποιούσαν τους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους.

Δίνοντας έμφαση στην περίπτωση του Ε-65, οι Ευρωπαίοι λογιστές αναφέρουν ότι το 2013 η εκτίμηση ήταν πως μόλις 1.792 οχήματα θα χρησιμοποιούσαν την εθνική οδό ανά ημέρα, ήτοι 63% χειρότερα από τους αρχικούς υπολογισμούς που ούτως ή άλλως «δεν επαρκούσαν» για να δικαιολογηθεί η κατασκευή ενός τέτοιου έργου.

Επισημαίνουν μάλιστα ότι η μείωση του εύρους του έργου σημαίνει πως δεν θα στρωθούν συνδετήριοι άξονες με άλλες εθνικές οδούς, περαιτέρω υποβαθμίζοντας τις προοπτικές κερδοφορίας του E-65.

Οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα εμφανίζουν πολλαπλές αδυναμίες και αποφέρουν περιορισμένα οφέλη,

επισημαίνουν οι Ευρωπαίοι ελεγκτές υπογραμμίζοντας ότι εφεξής:

δεν μπορούν να θεωρούνται οικονομικά βιώσιμη επιλογή για την κατασκευή έργων δημόσιων υποδομών.

Προτρέπουν δε την ΕΕ να αποφύγει την ευρύτερη χρήση των ΣΔΙΤ έως ότου να λυθούν τα προβλήματα.

4Πως κατέληξε στα συμπεράσματα αυτά

Για να καταλήξει σε αυτά τα συμπεράσματα το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε 12 ΣΔΙΤ που συγχρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ στην Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιρλανδία και την Ισπανία, στους τομείς των οδικών μεταφορών και των επικοινωνιών, συνολικού κόστους 9,6 δισ. ευρώ.

Οι πολλαπλές αδυναμίες και τα περιορισμένα οφέλη που χαρακτήριζαν τις ελεγχθείσες ΣΔΙΤ είχαν ως αποτέλεσμα να δαπανηθούν, κατά τρόπο μη αποδοτικό και αναποτελεσματικό, 1,5 δισ. ευρώ,

επισημαίνεται στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις τέσσερις χώρες, ενώ υπογραμμίζεται ότι:

Η οικονομική αποδοτικότητα και η διαφάνεια υπονομεύθηκαν σε μεγάλο βαθμό ιδίως από την απουσία σαφούς πολιτικής και στρατηγικής, την ανεπαρκή ανάλυση, την εγγραφή έργων ΣΔΙΤ ως στοιχείων εκτός ισολογισμού και τις μη ισορροπημένες ρυθμίσεις επιμερισμού των κινδύνων.

5Συμπέρασμα

Συνολικά, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι οι ΣΔΙΤ παρείχαν στις δημόσιες αρχές τη δυνατότητα να συνάπτουν συμβάσεις για υποδομές μεγάλης κλίμακας μέσω μιας ενιαίας διαδικασίας, αυξάνοντας όμως τον κίνδυνο ανεπαρκούς ανταγωνισμού και, κατά συνέπεια, αποδυναμώνοντας τη διαπραγματευτική θέση των αναθετουσών αρχών.

  • οκ εβγαλαν ενα πορισμα……γιατι δεν μας λενε και ποιοι μεγαλοεργολαβοι ανελαβαν τα αργα και ποιοι υπουργοι ενεκριναν τα κονδυλια ….μηπως να δουμε κανα ποθεν εσχες ???
    αλλα τι ζηταω και γω ο αφελης……..

    • Christos Dimou

      Γιατί άλλα λέει το πόρισμα φίλε μου και άλλα λένε τα παπαγαλάκια οι Δημοσιογράφοι. Οι συστάσεις της Επιτροπής συνοψίζονται ως:

      Σύσταση 1 – Να μην ενθαρρύνεται η εντατικότερη και ευρύτερη χρήση των ΣΔΙΤ έως ότου επιλυθούν τα προβλήματα που εντοπίστηκαν και υλοποιηθούν επιτυχώς οι συστάσεις που διατυπώνονται κατωτέρω

      Σύσταση 2 – Να μετριαστεί ο οικονομικός αντίκτυπος των καθυστερήσεων και των αναδιαπραγματεύσεων στο κόστος των ΣΔΙΤ που βαρύνει τον εταίρο από τον δημόσιο τομέα

      Σύσταση 3 – Η επιλογή της μεθόδου των ΣΔΙΤ να βασίζεται σε τεκμηριωμένες συγκριτικές αναλύσεις όσον αφορά τη βέλτιστη μέθοδο ανάθεσης των σχετικών συμβάσεων

      Σύσταση 4 – Θέσπιση σαφών πολιτικών και στρατηγικών για τις ΣΔΙΤ

      Σύσταση 5 – Να βελτιωθεί το πλαίσιο της ΕΕ προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των έργων ΣΔΙΤ

      Βλέπεις πουθενά να αναφέρει κάτι που να αφορά ειδικά την Ελλάδα; Άλλωστε τα ίδια προβλήματα είχαν και οι Ισπανοί (2 Α/Ο) και οι Ιρλανδοί (1 Α/Ο).

  • Tsou Kostas

    έλα ρε φίλε… τα αυτονόητα τώρα μας λες; Το παράξενο θα ήταν να κόστιζε όσο πρέπει.

    • Christos Dimou

      Να θυμίσω ότι στην περίπτωση της Μορέας το επιπλέον κόστος σχετίζεται μόνο με την μείωση της κίνησης…. Κάτι σπάνιο για μεγάλο έργο να μην υπάρχουν υπερβάσεις.

    • Tsou Kostas

      να σου πω την αλήθεια, ούτε πόσο κόστισε με νοιάζει, ούτε πόσο κάνουν τα διόδια. Και τα διπλά να μου πεις, θα τα έδινα. Δεν πάει άλλο με τα τροχαία σε αυτή την χώρα, αφου είμαστε ανίκανοι να βάλουμε μυαλό, ας πληρώσουμε, όπως γίνεται παντού φυσικά. ο Έλληνας δυστυχώς, μόνο να πληρώνει είναι ικανός. Να ψηφίζει αυτόν που του είπε πως θα βαράει ντέφια και θα χορεύουν οι Ευρωπαίοι, και μετά του έβαλε 110% φόρους για να ταΐζει 500.000 Καρανίκες. Κανένας οίκτος.

  • Anestis Genk

    Αν δεν γινόταν υπερκοστολογήσεις, θα κινούταν λιγότερο η αγορά. Τα λεφτά αυτά δεν τα στέλνουμε στο διάστημα, σε άλλους ανθρώπους τα δίνουμε (οι μίζες εξαιρούνται). Τα λεφτά πατάς τον εκτυπωτή και τα βγάζεις.

    Το οικονομικά βιώσιμο είναι κάπως αστείο…δλδ έλεος να πήγαν πανεπιστήμια και να σκέφτονται ακόμα με όρους οικιακής οικονομίας…

    Τα έργα κοινής ωφέλειας έχουν (και οικονομικά) οφέλη που δεν είναι άμεσα μετρήσιμα, δλδ στον ισολογισμό της εταιρίας διαχείρησης.
    Την αύξηση στην εμπορική δραστηριότητα δεν μπορείς να την μετρήσεις εύκολα, ούτε τα πόσα ατυχήματα/νοσοκομεία/ζωές κτλ γλιτώνεις με έναν αυτοκινητόδρομο.

    Οι ΣΔΙΤ είναι κομπίνα για να είσαι ιδιώτης στα έσοδα και δημόσιος στα έξοδα.

    • αν δεν γινοντουσαν υπερκοστολογησεις θα μπορουσες να αναθεσεις πχ στους ιδιους εργολαβους και αλλα νεα εργα……. μια σκεψη απλα……

    • Anestis Genk

      Για κάποιο λόγο ούτε εργολάβοι ούτε εργαζόμενοι το βλέπουν έτσι.

    • ο λογος ειναι απλος……με την υπερτιμολογηση σε ενα εργο βγαζεις τα ιδια φραγκα με το να εκανες 5 εργα……..απλα στη δευτερη περιπτωση πρεπει να δουλεψεις…..τοσο απλο !!!

    • Anestis Genk

      Και αυτό και δεν υπάρχουν έργα επ’άπειρον

    • μα τα εργα θα υπαρχουν οσο θα υπαρχουν τα χρηματα….οπως ειπα..τι να δωσεις πχ 1.000.000 για ενα υπερκοστολογημενο δρομο….τι να δωσεις 1.000.000 για να γινουν 3 εργα…..και στις 2 περιπτωσεις θα εχεις εργα οσο θα εχεις να δινεις 1.000.000….στο τελος απο την τσεπη σου θα εχουν φυγει 1.000.000 ευρω…αλλα θα σου μεινουν 3 εργα…

  • spiros

    Οι δρομοι είναι έργα κοινής ωφέλειας.

    Τα 1.792 οχήματα που θα χρησιμοποιούν την εθνική οδό Ε65 ανά ημέρα έχουν τα ιδια δικαιωματα με τα υπολοιπα να ταξιδεύουν γήγορα και με ασφαλεια..
    το κερδος έγκειται στην οικονομια χρόνου και στις ανθρωπινες ζωές.
    Ολα τα άλλα είναι παπαριες λογιστάδων.

    • Christos Dimou

      Οργανωμένη επίθεση των media είναι ώστε να γλύψουν τον Σπίρτζη (άδειες γαρ για την τηλεόραση) και για να ζωντανέψουν πάλι μορφώματα σαν την ΕΥΔΕ-ΠΑΘΕ που για δεκαετίες έκαιγαν δις € χωρίς να έχεις δρόμους.

  • ckbond

    Πέφτω από τα σύννεφα που σε δημόσιο έργο υπήρξε κακοσχεδιασμός και ρεμούλα…

  • Christos Dimou

    Περί της έκθεσης «κόλαφος» σύμφωνα με τα Ελληνικά μέσα μαζικής ενημέρωσης του ΕΕΣ με τίτλο «Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στην ΕΕ: Πολλαπλές αδυναμίες και περιορισμένα οφέλη»

    Αποσπάσματα της σύνοψης της έκθεσης

    1. Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η πολύ μεγάλη κλίμακα και μέγεθος ενός έργου μειώνουν κατ’ ανάγκη το επίπεδο του ανταγωνισμού, καθώς για τα εν λόγω έργα προκηρύσσονται διεθνείς διαγωνιστικές διαδικασίες…

    2…. Η περίοδος καθυστέρησης που οφείλεται αποκλειστικά στην επιλογή της μεθόδου των ΣΔΙΤ, στην περίπτωση των περισσότερων έργων αφορούσε ένα πολύ μικρό μέρος της συνολικής διάρκειας ολόκληρης της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων. Τούτο κατέστη αναγκαίο λόγω του γεγονότος ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις (Ελλάδα), οι συμβάσεις έπρεπε να κυρωθούν από το εθνικό κοινοβούλιο…

    3. Η Επιτροπή σημειώνει ότι τα ολοκληρωμένα έργα αυτοκινητοδρόμων στην Ελλάδα που ελέγχθηκαν από το ΕΕΣ συμβάλλουν ουσιαστικά στην ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ παρά τις εξαιρετικά δυσμενείς οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στην Ελλάδα από το 2009….Η Επιτροπή σημειώνει ότι υπάρχουν παραδείγματα ΣΔΙΤ στην Ελλάδα από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 που αποφέρουν πραγματικά οφέλη.

    4. Όσον αφορά τα έργα αυτοκινητοδρόμων στην Ελλάδα…η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η απόφαση για τη διάρθρωση των ΣΔΙΤ των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων ελήφθη αποκλειστικά από τις ελληνικές αρχές. Τα συγκεκριμένα έργα αιτιολογούνται από τα κοινωνικοοικονομικά τους οφέλη.

    5. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η θέση των ελληνικών αρχών, ήτοι ότι τα διαθέσιμα δημόσια εθνικά και ενωσιακά κονδύλια δεν επαρκούσαν για την ολοκλήρωση των διευρωπαϊκών αυτοκινητόδρομων στην Ελλάδα εντός εύλογης προθεσμίας, είναι έγκυρη….

    6. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τις ιδιαιτερότητες της συγκεκριμένης κατάστασης όσον αφορά τον αυτοκινητόδρομο Κεντρικής Ελλάδας.

    7. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δυσκολίες που παρουσιάστηκαν στις αγορές υπό την πίεση της κρίσης του 2008 δεν μπορούσαν, λόγω της μη αναμενόμενης φύσης και της έκτασης της κρίσης, να συνδεθούν με τους μηχανισμούς ΣΔΙΤ…

    8. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι μόνον οι 3,5 μήνες από τα συνολικά 6,5 έτη που είναι αναγκαία για την προκήρυξη της σύμβασης για τους αυτοκινητόδρομους στην Ελλάδα οφείλονται αποκλειστικά στη μέθοδο ΣΔΙΤ. Η κύρωση των συμβάσεων από το Ελληνικό Κοινοβούλιο προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία για κάθε μεμονωμένο έργο ΣΔΙΤ και σχέδιο παραχώρησης του οποίου το συνολικό κόστος υπερβαίνει τα 500 εκατ. EUR. Δεν σχετίζεται με την απουσία ενός νομικού πλαισίου της ΕΕ για τις παραχωρήσεις, αλλά συνδέεται μάλλον με την ανάγκη ρύθμισης σε εθνικό επίπεδο ζητημάτων όπως η είσπραξη διοδίων, τα αερολιμενικά τέλη κ.λπ.

    9. Ωστόσο, οι υπό εξέταση συμβάσεις βασίστηκαν σε αναλύσεις δεδομένων και προβλέψεων για κυκλοφορία και έσοδα για την περίοδο 2000-2006, κατά την οποία το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της Ελλάδας αυξανόταν κατά μέσο όρο κατά περίπου 3 % ετησίως. Οι συγκεκριμένες προβλέψεις επηρεάστηκαν σαφώς από την κρίση του 2009…Υπενθυμίζεται ότι η ελληνική κρίση δημόσιου χρέους που ξέσπασε το 2009 προκάλεσε την ιστορικά βαθύτερη και μακρύτερη ύφεση που έχει σημειωθεί ποτέ σε μια χώρα, τους δύο τελευταίους αιώνες. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες κατασκευάστηκαν οι ελεγχθέντες αυτοκινητόδρομοι στην Ελλάδα ήταν ιδιαίτερες.

    10. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα πρόσθετα ποσά που διατέθηκαν από την ΕΕ και τον εθνικό δημόσιο τομέα στην Ελλάδα ήταν δικαιολογημένα προκειμένου να γίνει επανεκκίνηση των στάσιμων έργων αυτοκινητοδρόμων….

    11. Η Επιτροπή σημειώνει ότι τα ολοκληρωμένα έργα συμβάλλουν ουσιαστικά στην ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου ΔΕΔ-Μ παρά τις εξαιρετικά δυσμενείς οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στην Ελλάδα από το 2009.

    12. Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι συμβάσεις παραχώρησης περιείχαν σαφείς διατάξεις σχετικά με τους κινδύνους καθυστερήσεων λόγω περιβαλλοντικών αδειών και αδειών από την αρχαιολογία, καθώς και απαλλοτριώσεων.

    13. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η διάρθρωση των ΣΔΙΤ των αυτοκινητοδρόμων στην Ελλάδα αποτέλεσε αποκλειστική απόφαση των ελληνικών αρχών. Επιπλέον, τα συγκεκριμένα έργα αιτιολογούνται από τα κοινωνικοοικονομικά τους οφέλη….

    14. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η πλήρης κατασκευή του αυτοκινητόδρομου E65 έχει αναβληθεί. Η απόφαση για την εκτέλεση των υπόλοιπων τμημάτων εναπόκειται στην Ελλάδα….

    15. Στην περίπτωση των αυτοκινητοδρόμων στην Ελλάδα, πριν από την υποβολή προσφορών, πραγματοποιήθηκε ανάλυση της κυκλοφορίας, οικονομική ανάλυση, τεχνική ανάλυση και νομική ανάλυση από συμβούλους που επιλέχθηκαν στο πλαίσιο ανοικτής και ανταγωνιστικής διαδικασίας επιλογής. Όλες οι εν λόγω αναλύσεις οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι η μόνη βιώσιμη επιλογή για την ολοκλήρωση των έργων του δικτύου αυτοκινητοδρόμων ΔΕΔ στην Ελλάδα κατά τα επόμενα 10 έτη ήταν ο συνδυασμός των διαθέσιμων ενωσιακών και εθνικών πόρων με ιδιωτικά κεφάλαια….

    16. Σε κάθε περίπτωση, ενόψει των χρόνιων αποτυχιών των παραδοσιακών δημόσιων συμβάσεων, το εργαλείο των δεικτών σύγκρισης του δημόσιου τομέα δεν θα είχε καμία προστιθέμενη αξία στην απόφαση διάρθρωσης των συμβάσεων παραχώρησης αυτοκινητοδρόμων στην Ελλάδα. Τόσο οι καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν στις παραδοσιακές συμβάσεις δημοσίων έργων όσο και η έλλειψη επαρκών οικονομικών πόρων οδήγησαν στη λύση των ΣΔΙΤ.

    17. Η σοβαρότητα και η διάρκεια της οικονομικής κρίσης επηρέασαν όλα τα δημόσια και τα κατασκευαστικά έργα στην Ελλάδα. Στην περίπτωση της Ελλάδας, πραγματοποιήθηκε εκτίμηση του κινδύνου που συνδέεται με τη ζήτηση και στις δύο περιπτώσεις των αυτοκινητοδρόμων E65 και «Μορέας». Κατά τη διάρκεια της φάσης λειτουργίας των εν λόγω έργων προβλεπόταν κρατική επιδότηση.

    18. Για τις ΣΔΙΤ και τις παραχωρήσεις κάτω των 500 εκατ. EUR στην Ελλάδα, η Διυπουργική Επιτροπή και η Ειδική Γραμματεία ΣΔΙΤ του Υπουργείου Οικονομίας συντονίζουν την προετοιμασία και την υλοποίησή τους. Τρία έργα ΣΔΙΤ βάσει του νόμου 3389/2005. Τα εν λόγω έργα και οι παραχωρήσεις ΣΔΙΤ υποστηρίζονται από την ειδική γραμματεία τόσο κατά τη φάση προετοιμασίας όσο και υλοποίησής τους. Τρία από τα υπό εξέταση έργα, κέρδισαν πρόσφατα διεθνείς διακρίσεις και βραβεία: α) το έργο ΣΔΙΤ των 24 σχολικών υποδομών, κέρδισε το βραβείο «Education deal of the Year 2014», από το περιοδικό World Finance, β) το έργο ΣΔΙΤ διαχείρισης απορριμμάτων της Δυτικής Μακεδονίας έλαβε το βραβείο «Waste deal for the year 2014» από το ίδιο περιοδικό, και γ) το έργο ΣΔΙΤ για την ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδομών σε αγροτικές περιοχές, κέρδισε το βραβείο «Ευρωπαϊκό Βραβείο Ευρυζωνικότητας 2017» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην κατηγορία «Territorial cohesion in rural and remote areas» (Εδαφική συνοχή στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές).

    Άλλα ντι άλλων…