Η παγκόσμια παραγωγή βιοκαυσίμων εκπέμπει 16% περισσότερο CO2 από τα ορυκτά καύσιμα που αντικαθιστά, σύμφωνα με νέα έκθεση της Cerulogy για λογαριασμό της οργάνωσης Transport and Environment, το οποίο υποστηρίζει πως η ίδια γη που χρησιμοποιείται για την παραγωγή βιοκαυσίμων θα μπορούσε να θρέψει 1,3 δισεκατομμύρια ανθρώπους, ενώ η χρήση μόνο του 3% αυτής της γης από φωτοβολταικά θα παρήγαγε την ίδια ποσότητα ενέργειας.
Με τη ζήτηση να αναμένεται να αυξηθεί κατά τουλάχιστον 40% έως το 2030, το Transport and Environment καλεί τους παγκόσμιους ηγέτες που θα συναντηθούν στη Βραζιλία για τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, ευρύτερα γνωστή ως COP30, να συμφωνήσουν στον περιορισμό της επέκτασης μιας λύσης για το κλίμα που κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.
Σήμερα, η καλλιέργεια φυτών που προορίζονται για καύση ως καύσιμα καταλαμβάνει 32 εκατομμύρια εκτάρια γης – έκταση περίπου ίση με εκείνη της Ιταλίας – για να καλύψει μόλις το 4% της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης στις μεταφορές. Μέχρι το 2030, η έκταση αυτή αναμένεται να αυξηθεί κατά 60%, φτάνοντας τα 52 εκατομμύρια εκτάρια, δηλαδή το μέγεθος της Γαλλίας.
Η παραγωγή βιοκαυσίμων ευθύνεται σήμερα για 16% περισσότερες εκπομπές CO₂ παγκοσμίως σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα που αντικαθιστούν, λόγω των έμμεσων επιπτώσεων της γεωργίας και της αποψίλωσης των δασών. Μέχρι το 2030, τα βιοκαύσιμα αναμένεται να εκπέμπουν 70 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO₂ περισσότερους από τα ορυκτά καύσιμα – ποσότητα ίση με τις ετήσιες εκπομπές σχεδόν 30 εκατομμυρίων πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων.
Ο Cian Delaney, υπεύθυνος εκστρατείας για τα βιοκαύσιμα στο Transport and Environment, δήλωσε:
Τα βιοκαύσιμα είναι μια τραγική λύση για το κλίμα και μια απίστευτη σπατάλη γης, τροφής και δημόσιων επιδοτήσεων. Η εξασφάλιση μιας ισορροπίας ανάμεσα στη γεωργία και τη φύση είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης – και η καύση καλλιεργειών για καύσιμα μας οδηγεί στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Αν χρησιμοποιούσαμε μόλις το 3% της γης που σήμερα αφιερώνεται στα βιοκαύσιμα για φωτοβολταϊκά, θα παράγαμε την ίδια ενέργεια, αφήνοντας τεράστιες εκτάσεις ελεύθερες για παραγωγή τροφίμων και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Οι κυβερνήσεις παγκοσμίως πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντί των βιοκαυσίμων καλλιεργειών.
Ενώ πολλοί ισχυρίζονται ότι η αύξηση των βιοκαυσίμων θα προέλθει από την επέκταση των υποτιθέμενων καθαρότερων αποβλήτων και των προηγμένων πρώτων υλών όπως το χρησιμοποιημένο μαγειρικό λάδι και τα ζωικά λίπη, η συντριπτική πλειοψηφία των βιοκαυσίμων θα συνεχίσει να προέρχεται από καλλιέργειες το 2030.
Το 2023, η βιομηχανία βιοκαυσίμων κατανάλωσε περίπου 150 εκατομμύρια τόνους καλαμποκιού και 120 εκατομμύρια τόνους ζαχαροκάλαμου και ζαχαρότευτλων. Συνολικά, το ισοδύναμο 100 εκατομμυρίων μπουκαλιών φυτικού ελαίου καίγεται καθημερινά σε αυτοκίνητα – δηλαδή το 1/5 της παγκόσμιας παραγωγής φυτικών ελαίων δεν χρησιμοποιείται για τρόφιμα. Η ενέργεια που περιέχουν αυτές οι πρώτες ύλες θα μπορούσε να καλύψει τις ελάχιστες θερμιδικές ανάγκες έως και 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Η αυξημένη ζήτηση για βιοκαύσιμα, τόσο από καλλιέργειες πρώτης όσο και δεύτερης γενιάς, έχει δυνητικά σοβαρές οικολογικές επιπτώσεις στην υγεία του εδάφους, την ποιότητα του νερού, τη βιοποικιλότητα και τη βιωσιμότητα των γεωργικών συστημάτων.
Η ανάλυση του Transport and Environment δείχνει επίσης ότι οι καλλιέργειες βιοκαυσίμων απαιτούν τεράστιες ποσότητες γλυκού νερού. Για να διανύσει ένα αυτοκίνητο 100 χιλιόμετρα με βιοκαύσιμα πρώτης γενιάς, χρειάζονται κατά μέσο όρο σχεδόν 3.000 λίτρα νερού, ενώ ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο με ηλιακή ενέργεια θα χρειαζόταν μόλις 20 λίτρα. Καθώς η κλιματική αλλαγή επιτείνει την πίεση στους υδάτινους πόρους, αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό, προειδοποιεί το Transport and Environment.
Η Βραζιλία είναι ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους παραγωγούς βιοκαυσίμων και πλησιάζει τις ΗΠΑ – τον μεγαλύτερο παραγωγό βιοκαυσίμων στον κόσμο. Η χώρα αποφάσισε πρόσφατα να αναστείλει το μορατόριουμ της σόγιας, το οποίο προστατεύει την αποψίλωση των δασών στον Αμαζόνιο από την καλλιέργεια σόγιας. Ο Καναδάς και η Ινδία είναι επίσης μεταξύ εκείνων που πρόκειται να αυξήσουν μαζικά την παραγωγή τους.
Ο Cian Delaney καταλήγει:
Η απόφαση της Βραζιλίας να άρει το μορατόριουμ της σόγιας είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική υπό το φως της επέκτασης των βιοκαυσίμων. Ως οικοδεσπότης της φετινής COP, η Βραζιλία πιθανότατα θα επιδιώξει την προώθηση των ανανεώσιμων καυσίμων – όμως τα βιοκαύσιμα δεν θα πρέπει να αποτελούν μέρος της συζήτησης. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να προκαλέσουμε περισσότερο κακό παρά καλό.
Η ανάλυση του Transport and Environment βασίζεται σε υπάρχουσες κυβερνητικές πολιτικές και στρατηγικές, ωστόσο η ζήτηση για βιοκαύσιμα θα μπορούσε επίσης να δει μια τεράστια αύξηση για χρήση στη ναυτιλία και την αεροπορία, στο πλαίσιο των προσπαθειών τους να μειώσουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Οι νέοι κανόνες του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για το κλίμα θα μπορούσαν να προβλέψουν ότι τα βιοκαύσιμα θα καλύπτουν έως και το ένα τρίτο της παγκόσμιας ζήτησης καυσίμων για τη ναυτιλία έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030, κυρίως λόγω φθηνών και υψηλών εκπομπών πρώτων υλών, όπως το φοινικέλαιο και το σογιέλαιο. Η κάλυψη αυτής της ζήτησης θα διπλασίαζε σχεδόν την τρέχουσα παγκόσμια χρήση βιοκαυσίμων και θα απαιτούσε έως και 35 εκατομμύρια εκτάρια καλλιεργήσιμης γης, το ισοδύναμο ολόκληρης της χερσαίας έκτασης της Γερμανίας, μόνο για τη ναυτιλία. Και αυτό προστίθεται σε όσα έχουν ήδη αναφερθεί παραπάνω.
Ομοίως, η αεροπορική βιομηχανία εξετάζει επίσης τα βιοκαύσιμα ως εναλλακτική λύση στα ορυκτά καύσιμα. Προς το παρόν, μια αναπτυσσόμενη αεροπορική βιομηχανία επικεντρώνεται σε απόβλητα βιοκαυσίμων όπως το χρησιμοποιημένο μαγειρικό λάδι, αλλά στοιχεία του Transport and Environment δείχνουν ότι αυτό ασκεί ήδη μεγάλη πίεση στις περιορισμένες προμήθειες χρησιμοποιημένων ελαίων. Η ανεξέλεγκτη αύξηση της ζήτησης θα οδηγήσει είτε σε απάτες, είτε σε αντικατάσταση των υφιστάμενων χρήσεων προϊόντων χρησιμοποιημένων ελαίων από φοινικέλαιο και άλλα επιβλαβή έλαια.
Το Transport and Environment καλεί τις κυβερνήσεις να προστατεύσουν αποτελεσματικότερα τις πολιτικές για το κλίμα από βιοκαύσιμα που συμβάλλουν σε αποψίλωση δασών και καταστροφή γης. Οι δημόσιοι πόροι πρέπει να κατευθύνονται στην “έξυπνη” ηλεκτροκίνηση, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τις πραγματικά βιώσιμες λύσεις, όχι σε ψευδείς “πράσινες” επιλογές, υπογραμμίζει η οργάνωση.
[Photo credit: depositphotos.com]